Physical Address
304 North Cardinal St.
Dorchester Center, MA 02124
Physical Address
304 North Cardinal St.
Dorchester Center, MA 02124

Đền Suối Mỡ bao gồm đền Hạ, Đền Trung, Đền Thượng, nằm dọc theo dòng suối Mỡ đều thờ Công chúa Quế Mỵ Nương, con gái vua Hùng Vương thứ 16 ( hiện thân của Thánh Mẫu Thượng Ngàn); nằm trong khu du lịch Suối Mỡ thuộc địa phận xã Nghĩa Phượng, huyện Lục Nam, tỉnh Bắc Giang. Ba đền này cùng với các đền khác tạo nên khu Quần thể Đền Suối Mỡ.
Quần thể này gồm 8 đền:
– Đền Hạ Suối Mỡ ( còn gọi lại Đền Công Đồng Suối Mỡ)
– Đền Trung Suối Mỡ.
– Đền Thượng Suối Mỡ
– Đền Quan Bắc Quốc
– Đền Cô bé Cây Xanh
– Đền đức Thánh Trần Triều.
– Đền Bò
– Đền Chúa Thượng Ngàn
Sự tích Công chúa Quế Mỵ Nương (hay Thánh Mẫu Thượng Ngàn) ở vùng Suối Mỡ
Thời Hùng Định Vương, vị Hùng Vương thứ 16 (có nơi kể là Hùng Vương thứ 6) có một người con gái là công chúa Quế Mỵ Nương vô cùng xinh đẹp. Nhiều vương công quân tử đã đến cầu hôn nhưng nàng đều khước từ, chỉ thích du ngoạn khắp nơi, vừa ngắm xem phong cảnh, vừa thăm thú đời sống dân gian. Có một ngày, Quế Mỵ Nương đến vùng núi non phía tây Yên Tử, thấy cảnh đẹp kì thú, cây cối rậm rạp xanh tươi, nhưng ruộng đồng dưới chân núi lại khô nẻ vì hạn hán, dân tình đói rách mệt mỏi vì thiếu ăn thiếu mặc. Công chúa rất đau lòng, nàng cùng đoàn tùy tùng lên núi Huyền Đinh tìm nguồn nước. Núi dốc đứng, đường đi rất khó khăn. Bỗng nhiên một trận gió lớn nâng công chúa lên, đưa đến nguồn suối Mỡ bây giờ thì hạ xuống. Công chúa phải bấm năm đầu ngón chân xuống đá cho khỏi ngó. Bỗng nhiên từ vết lõm của các ngón chân nàng, nước mát tuôn chảy róc rách, rồi ngày càng chảy mạnh tạo nên 5 dòng thác nước chảy ầm ầm, tung bọt trắng xóa. Nước từ trong lòng núi cũng bị tiếng động đó đánh thức cùng đua nhau tuôn trào thành dòng, thành suối. Dòng suối tươi mát đó tưới cho đồng ruộng quanh năm xanh tốt, người dân nơi đây nhờ thế mà no ấm giàu có hơn lên. Nhớ ơn Quế Mỵ Nương, dân gian đặt tên cho con suối là suối Mẫu. Rồi do húy kị mà từ tên suối Mẹ, suối Mẫu người dân nơi đây đó gọi chệch là Suối Mỡ như hiên nay.
(Tham khảo thêm tại: http://www.vanhoabacgiang.vn/node/825)
Vài nét về các đền thờ tại Quần thể đền Suối mỡ
1. Đền Công Đồng Suối Mỡ
Đền Hạ là một trong ba ngôi đền có diện tích và quy mô lớn nhất trong hệ thống đền Suối Mỡ.
Nằm trong kiến trúc tổng thể, đền Hạ có cổngTam Quan – di tích còn sót lại gần như nguyên vẹn qua bao biến cố thăng trầm của thời gian. Xưa kia đền xây dựng theo lối kiến trúc “ Nội công ngoại quốc ” do sự tàn phá của thời gian, chiến tranh và nhiều lần trùng tu kiến trúc của đền đã thay đổi. Đền được xây dựng khang trang, rộng đẹp nhất vào thời hậu Lê (thế kỷ 15 – 16).
2. Đền Trung Suối Mỡ
Nằm tách biệt với khu dân cư, từ xa nhìn lại đền Trung toạ lạc trên mảnh đất có vị trí như một hòn đảo được bao bọc bởi suối và cây xanh tạo nên vẻ tĩnh mịch, huyền bí và linh thiêng cho ngôi đền. Với điểm tựa gối đầu là núi Bà Bô; Án là rừng Thông và sườn Giông Khế, theo thuyết phong thuỷ đây là mảnh đất tụ linh và ngôi đền nằm trên thế đất “tựa Sơn đạp Thuỷ”. Nối cõi trần với nơi đất thánh là cây cầu bán Nguyệt – lối đi duy nhất vào Đền. Trong đền thờ công chúa Quế Mỵ Nương – Thượng Ngàn Thánh Mẫu và một số bệ thờ theo tín ngưỡng thờ mẫu như: Tam Toà Thánh Mẫu, Vua Cha Bát Hải và Hội Đồng Quan Lớn…
Tại cung thờ chính còn có thờ Quan Hoàng Quận (tức Quan Hoàng Đệ Nhất, hay Quan Hoàng Cả – Quan Hoàng đứng đầu trong Thập Vị Quan Hoàng).
Đền Trung Suối Mỡ có một phong cảnh hết sức Sơn thủy Hữu tình.
3. Đền Thượng Suối Mỡ
Khác biệt hẳn với đền Trung và đền Hạ, đền Thượng không có tượng công chúa Quế Mỵ Nương mà chỉ thờ vọng.
Tuy vậy, đền Thượng lại là nơi gây ấn tượng hấp dẫn nhiều du khách đến thăm quan, dâng hương làm lễ bởi kiến trúc và vị trí độc đáo của đền. Đền chỉ có một gian rộng, lấy một tảng đá lớn bên trên làm mái, lấy vách đá xung quanh làm tường, ba bề trên dưới là đá, cả bệ thờ cũng nguyên khối đá. Điều đó khẳng định giúp ta rằng: trải qua bao thế kỷ, đền Hạ, đền Trung thay đổi nhiều nhưng riêng kiến trúc đền Thượng vẫn giữ nguyên kiểu dáng ban đầu.
Mới đây, để phục vụ văn hoá tín ngưỡng, tâm linh của nhân dân trong vùng và khách thập phương, đền được mở rộng thêm về diện tích, quy mô và xây bậc thềm lên xuống để phục vụ cho việc đi lại.
Bên cạnh đền Thượng có Cung Sơn Trang – Sơn Trang Ngọc Động mới được xây dựng. Động thờ ba vị chúa Sơn Trang, ba mươi sáu Cô Sơn Trang theo hầu và Quan Hoàng Bẩy, Hoàng Mười. Động được trang trí gắn đá san hô, các cây hoa, lá kết hợp với ánh sáng mầu sắc hư ảo, huyền bí, trông rất nguy nga, tráng lệ góp phần thu hút du khách đến với Khu vực đền Thượng ngày một đông hơn.
4. Đền thờ Trần Triều và Cậu Bé Lệch
Sau khi đến Đền Hạ, vượt qua Đền Trung, Đền Thượng chúng ta đi thêm cỡ 1 km là đến Đền Quan Trần Triều. Đền Quan Trần Triều nằm bên hồ Thùm Thùm. Điểm thú vị là đến được Đền thì chúng ta cần tự kéo đò qua hồ.
Đền tọa lạc trên lưng một quả núi nhìn xuống hồ Thùm Thùm nước trong xanh biếc tạo nên một phong cảnh sơn thủy hữu tình hiếm có.
Trước đây, đền nằm dưới lòng hồ. Khi Nhà nước cho xây dựng hồ thì Đền được di chuyển xây dựng mới.
Bên cạnh cung thờ Đức Thánh Trần Hưng Đạo thì còn có cung thờ Cậu bé Lệch.
Tương truyền: Cậu Bé Lệch là con vua Hùng khi sinh ra miệng cậu bị lệch và tay cũng bị khèo nên nhà vua sợ nên đã thả bè trôi sông. Sau khi mất, cậu ngự về vùng đất này. Nghe nói cậu rất linh thiêng. Cung thờ Cậu được xây dựng là công đức của một gia đình ông Phạm Quý Tiêu và một thanh đồng Nguyễn Thị Mai theo linh ứng báo mộng của Cậu. Vì thế lúc nào cung thờ Cậu Bé Lệch lúc nào cũng đầy đồ chơi, kẹo bánh do mọi người dâng Cậu.
5. Đền Cô bé Cây Xanh
Tương truyền Cô Bé Cây Xanh theo hầu Quế Mỵ Nương Công chúa. Đền Cô nằm cách Đền hạ Suối Mỡ chừng 2 km. Đền Cô là một gian thờ nhỏ. Sự tích của Cô hiện chưa có nhiều tài liệu.
Cũng lưu ý thêm rằng Cô Bé Cây Xanh này với Cô Bé Cây Xanh Tuyên Quang là hai cô với sự tích khác nhau.
6 . Đền Bò
Đền Bò thờ công chúa Lê Chân, con gái Hùng Định Vương có công đánh đuổi ngoại xâm và cố công chấn hưng vùng quê này.
7. Đền Chúa Thượng Ngàn
Ngay sát với Đền Bò là Đền Chúa Thượng Ngàn. Đền Chúa Thượng Ngàn có một giếng nước trong vắt, quanh năm đầy nước: Hè không đầy, đông không cạn.
Nghe nói đây là một ngôi chùa rất linh thiêng. Nếu ghé qua Đền Bò mà không ghé qua đây là một thiệt thòi cho các con nhang đệ tử.
8. Đền Quan Bắc Quốc
Nhiều tài liệu cho rằng: Quan Bắc Quốc vốn dĩ là một tướng của Nhà Tống bị nhà Minh truy đổi về ẩn tại vùng này và đã cùng dân chúng chống lại nhà Minh. Vì có công với nhân dân nên sau khi ông mất, nhân dân đã lập đền thờ Ông.
=========================
=================================
Bắc Giang không chỉ nổi tiếng với những khu du lịch trải nghiệm thiên nhiên cảnh thú mà còn nổi tiếng với những ngôi đền thiêng thờ các vị thần linh Tứ Phủ. Nổi tiếng nhất trong số những ngôi đền này là đền Suối Mỡ thờ Thánh Mẫu Thượng Ngàn.
Xem thêm: Mẫu Đệ Nhất Thượng Thiên và sự tích 3 lần giáng hạ trần thế – Kinh nghiệm lễ đền thờ Thánh Mẫu.
NỘI DUNG [ẩn]
Như đã nói ở trên, đền Suối Mỡ thờ Thánh Mẫu Thượng Ngàn, người được sắc phong là: “Thần thông quảng đại càn, thập nhị tôn nàng Vực Mỡ”.
Thánh Mẫu có tên tục là Mỵ Nương Quế Hoa, con Vua Hùng Định Vương và Hoàng hậu An Nương. Tuy nhiên, sau khi sinh nàng bên gốc quế, hoàng hậu đã từ trần.
Lớn lên, Nàng Quế Hoa luôn thương nhớ mẹ nên đã đi vào rừng sâu để tìm dấu vết người mẹ hiền, đồng thời cũng để tìm nguồn nước về cho dân làng ngày ấy đang cùng cực vì thiếu nước. Sau nhiều ngày đường vất vả cuối cùng nàng cũng tìm được một hồ nước to với nguồn nước vô tận trong vắt, mát lành. Đang băn khoăn không biết làm cách nào để đem nước về cho dân làng thì một cụ già râu tóc bạc phơ hiện ra. Ông đưa ngay cho nàng một quyển sách luyện phép lạ có thể cứu nhân độ thế. Thấy vậy, nàng Quế Hoa bèn theo sách tu luyện. Sau một thời gian, cuối cùng nàng cũng luyện thành công. Ngay lập tức, nàng xòe năm ngón tay ấn xuống vách đá tạo một khe núi lớn. Nước từ trong hồ theo đó ầm ầm chảy xuống xuôi.
Từ đó, cây cối trở nên tốt tươi, chim chóc về làm tổ, đời sống nhân dân trở nên ấm no. Khi ấy, Mỵ Nương Quế Hoa cùng 12 nàng tiên nữ hầu cận cùng bay về trời trên đám mây ngũ sắc. Để đời đời ghi nhớ công ơn của bà, dân bản đã lập bàn thờ ngay nơi bà đưa nguồn nước về. Nơi đó chính là Đền Suối Mỡ ngày nay. Theo đó, đời sau đã tôn bà là Thánh Mẫu Thượng Ngàn.
Xem thêm: Truyền thuyết Mẫu Thoải 4 lần giáng hiện cứu độ chúng sinh.

Hàng năm cứ đến ngày đầu xuân năm mới hoặc ngày lễ hội đền Suối Mỡ, nhân dân từ khắp nơi lại đổ về Bắc Giang, Suối Mỡ cùng với lễ bạc tâm thành dâng kính Mẫu Thượng Ngàn. Cầu chúa ban cho phước lành, may mắn, bình yên, gia đình êm ấm, ăn nên làm ra, có tài, có lộc, có tiền có của.
Một mâm lễ vật dâng Mẫu gồm các thức vật là một đĩa hoa, một đĩa quả với nhiều loại quả, cơi trầu, quả cau, cút rượu, xôi thịt, giấy tiền, thẻ hương và một cánh sớ.
Xem thêm: Tổng hợp ngày tiệc Tứ Phủ 12 tháng và các ngày lễ tiết lớn trong năm con hương nhất tâm cần biết.
Trong những ngày lễ lớn của đền, nhiều con hương thường muốn dâng tiến những lễ vật đẹp, sang mang ý nghĩa tốt đẹp để có thể bày trên ban thờ thánh trong thời gian dài, bày tỏ lòng tôn kính. Khi ấy, Oản Tài Lộc chính là lễ vật phù hợp nhất. Bởi oản được thiết kế tỉ mỉ đẹp sang, mang ý nghĩa tài lộc tốt lành lại có thể để được tới 6 tháng không bị hỏng mốc, cực thích hợp bày trên ban thờ thánh.
Quanh oản dâng lên lễ chúa là quanh oản màu xanh bởi màu xanh là màu đại diện cho Mẫu Thượng Ngàn linh thiêng. Oản nên được trang trí tỉ mỉ với hoa lụa, lá ngọc cành vàng mang nhiều ý nghĩa tốt lành. Với những quanh oản đặc biệt như vậy bạn nên lựa chọn Oản Tài Lộc của Oản Cô Tâm.


Xem thêm: Hướng dẫn dâng Oản Tài Lộc thờ Gia Tiên – Tứ Phủ – Thần Tài – Phật không phải ai cũng biết.
Oản Tài Lộc là sản phẩm oản đặc biệt do các nghệ nhân của Oản Cô Tâm làm nên. Các phẩm oản đường được trang trí tỉ mỉ, chi tiết với các họa tiết mang ý nghĩa tốt lành, tài lộc toát lên vẻ đẹp sang trọng, lộng lẫy, kiêu sa đáp ứng tối đa nhu cầu cúng lễ Tứ Phủ của mọi khách hàng. Oản Tài Lộc Cô Tâm chắc chắn sẽ làm hài lòng mọi vị khách, giúp quý khách đẹp bóng sang đồng khi bái yết cửa các ngài.
Suối Mỡ Bắc Giang nằm ở địa phận xã Nghĩa Phương, huyện Lục Nam, cách thành phố Bắc Giang khoảng 40km. Để đi từ Hà Nội đến Suối Mỡ, Bắc Giang bạn có rất nhiều sự lựa chọn.
Bạn có thể đi bằng xe buýt nội thành tuyến 203 xuất phát từ bến xe Giáp Bát về Thành Phố Bắc Giang, giá vé 28,000đ 1 lượt. Tại bến xe Bắc Giang bạn thuê xe về Suối Mỡ khoảng 40km.
Hoặc bạn có thể đi bằng xe khách với các chuyến xe đi Bắc Giang từ bến xe Mỹ Đình hoặc Gia Lâm, giá vé 50,000đ. Nhưng để đến thẳng Suối Mỡ, bạn có thể đến bến xe Gia Lâm, bắt xe của nhà xe Lục Nam.
Nếu di chuyển bằng phương tiện cá nhân tức xe máy hoặc ô tô, bạn có thể chọn tuyến đường qua QL1A mới, mất khoảng 1,5 giờ dài khoảng 90km, có trạm thu phí: Từ thành phố Hà Nội, đi qua cầu Chương Dương → Nguyễn Văn Cừ → rẽ vào Nguyễn Văn Linh (Big C Long Biên) → đi thẳng khoảng 5km tới cao tốc Hà Nội – Bắc Giang. Tới Bắc Giang, rẽ hướng đi Lục Nam → tại ngã tư thị trấn Đồi Ngô, rẽ phải theo đường tỉnh lộ 293 → đi tiếp khoảng 10km là tới khu du lịch Suối Mỡ.

Nếu bạn là khách hành hương về dâng lễ đền Suối Mỡ thì bạn nên đi vào mùa xuân. Có thể là vào ngày đầu xuân năm mới, tức ngày 15 rằm đổ lại. Hoặc bạn cũng có thể đi vào mùa lễ hội Suối Mỡ của đền tức là vào ngày 30 tháng 3 đến ngày mùng 2 tháng 4 âm lịch hàng năm.
Nếu bạn là khách du lịch, muốn khám phá vẻ đẹp nơi thượng ngàn hoang sơ của Suối Mỡ Bắc Giang thì ngoài khoảng thời gian mùa xuân đã nói ở trên, bạn có thể đi vào mùa hạ hoặc mùa thu. Lúc này, thời tiết nắng ráo, không quá nóng cũng không quá lạnh tạo khoảng không gian trải nghiệm thiên nhiên tuyệt vời cho du khách.
Quần thể di tích đền Suối Mỡ Bắc Giang gồm 4 đền là đền Hạ, đền Trung, đền Thượng và đền Trần Triều được xây dựng dọc con suối nơi mà Thánh Mẫu đã hóa phép mở đá dẫn nước xuống miền xuôi. Đền được xây dựng từ thời Lê – Mạc, trải qua nhiều lần tu sửa tạo nên quần thể di tích với những kiến trúc đặc sắc như ngày nay.
Đi dọc theo con đường từ ngã tư thị trấn Đồi Ngô rẽ vào tỉnh lộ 293, du khách sẽ đến với ngôi đền ở vị trí thấp nhất là đền Hạ. Ngôi đền này có diện tích lớn trong 3 ngôi đền chính Hạ Trung Thượng. Trước cửa đền là núi Tai Voi. Theo phong thủy thì ngọn núi này nằm ở nơi thế đất thiêng có thể chắn cho tà khí không bay vào đền và giữ lại tài lộc từ long mạch bên trong. Trước cửa đền có khu vực đỗ xe miễn phí khá rộng dành cho xe máy và ô tô.





Từ cửa đền vào trong là các ban thờ Ba Ông Hoàng – Ngũ Vị Tôn Ông – Ông Quan Trần Triều – Bà Chúa Sơn Trang – Tam Tòa Thánh Mẫu – Chúa Đệ Tam và cung cấm thờ Công Chúa Quế Mỵ Nương.






Theo biển chỉ dẫn bên ngoài đền Hạ, đi lên 1 con dốc ta sẽ tới địa phận gồm 3 ngôi đền: đền Trung, đền Thượng và đền Trần Triều. Vì khoảng cách giữa 2 khu vực này khá xa, bạn nên di chuyển bằng xe máy hoặc ô tô sẽ tiết kiệm thời gian và công sức. Tại địa phận đền Trung sẽ có khu vực thu phí tham quan gồm phí theo đầu người (20.000 VNĐ/ người lớn) và phí xe cộ ra vào, bạn chỉ cần trả phí 1 lần để vào cả 3 đền còn lại.
Qua cổng thu phí đi men theo con dốc ta sẽ tới khu vực đền Trung. Đền Trung tọa lạc trên một mảnh đất tách biệt với toàn bộ khu dân cư. Giống như một ốc đảo thiên nhiên được bao bọc bởi cây cối, đem lại cảm giác thanh mát và yên bình cho mọi du khách. Tại đây cũng có khu vực để xe rất rộng ngay cạnh khu vực đền,
Đền Trung gồm 3 cung thờ nằm tại 3 vị trí khác nhau: cung thờ Thánh Mẫu, cung thờ Thánh Cô và cung thờ Thánh Cậu. Tới đây, bạn nên vào lễ cung Thánh Mẫu rồi mới tới cung Thánh Cô và Thánh Cậu.
Để vào cung thờ Thánh Mẫu, bạn chỉ có thể đi bằng lối cây cầu Bán Nguyệt. Người ta ví rằng, việc đi trên cây cầu này giống như là đang dẫn bước về nơi đất thánh linh thiêng, huyền bí.








Bên ngoài đền là lầu thờ Cô và lầu thờ Cậu. Trong lầu Cô là cung thờ các vị Thánh Cô và Tam Tòa Thánh Mẫu, lầu Cậu thờ Cậu Bé và Cậu Bé Lệch.







Đi lên thêm 1 đoạn ta sẽ tới với di tích đền Thượng nằm ở lưng chừng núi Vực Mỡ, cạnh Suối Mỡ. Đứng tại đây, bạn có thể nhìn bao quát cả đền Hạ và đền Trung.
Đền tận dụng không gian núi đá làm nơi thờ phụng thánh thần. Với mái, tường bao, và thậm chí là ban thờ đều bằng đá tự nhiên. Đền Thượng gồm 2 cung thờ chính và 1 cung thờ ngoài trời. Qua hàng bậc thang bằng đá chạm trổ họa tiết rộng phượng tinh tế, ta tiến vào cung thờ đầu tiên thờ các vị quan Trần Triều và Tam Tòa Thánh Mẫu. Cung thờ còn lại đặt tượng thờ Quan Hoàng Mười – Sơn Trang Đông Ngọc và Quan Hoàng Bảy.



Đi thêm vài bậc thang lên trên ta sẽ tới cung thờ Mẫu Cửu Trùng Thiên. Cung thờ Mẫu được đặt ngoài trời tại vị trí cao nhất so với 2 cung thờ trong đền.


Tới với khu di tích Suối Mỡ, con hương không thể bỏ qua di tích đền thờ Trần Triều nằm tại vị trí cao nhất. Từ đền Thượng đi dọc theo con đường nhỏ lên phía trên, ta sẽ tới cây cầu dẫn vào đền Trần. Tại đây, bạn gửi xe, đi bộ qua cây cầu là tới đền thờ Trần Triều và cung thờ Cậu Bé Lệch được phối thờ trong đền.



Bên tay phải đền là khu vực sắp lễ, nghỉ ngơi cho khách còn bên trái là cung thờ Cậu Bé Lệch. Trong đền thờ ban Nam Tào, Bắc Đẩu cùng Đức Đại Vương.



Bước sang phía tay trái khu vực đền Trần, ta sẽ tới khu vực cung thờ Cậu Bé Lệch. Theo lời ban quản lý đền, trước kia, cung thờ Cậu được đặt giữa dòng sông trước đền. Nhưng sau này người ta đã chuyển cung Cậu phối thờ tại đền Trần Triều.





Du khách sau khi cúng lễ xong có thể du ngoạn thăm quan cảnh đền và suối Mỡ chảy quanh. Hưởng thụ không khí mát rượi, trong lành, thanh khiết hiếm có mà mẹ thiên nhiên ưu ái ban tặng cho nơi đây.
Hàng năm, Suối Mỡ không chỉ thu hút hàng ngàn lượt khách hành hương mà cũng đón một lượng khách du lịch đổ về không kém. Thăm quan toàn bộ khu du lịch Suối Mỡ không chỉ có 3 đền thiêng Hạ Trung Thượng mà bạn có thể vui chơi tại Thác Thùm Thùm hay Thác Chúa – ngọn thác cao nhất trong hệ thống Suối Mỡ, hay Hồ Suối Mỡ rộng lớn hoặc Chùa Hòn Trứng, Bãi Quần Ngựa, đền Trần, …

Bên cạnh cảnh đẹp hùng vĩ, tại nơi Suối Mỡ, bạn còn có thể thưởng thức rất nhiều món ăn ngon đặc sản vùng này như Bánh Vắt Vai Lục Ngạn, xôi ngũ sắc, bánh đúc Đồng Quan, khâu nhục Lục Ngạn, cua đa Yên Dũng, chè đỗ dài Mỹ Độ, bánh giò Đa Mai,… Bạn có thể tìm thấy những món ngon này tại những nhà hàng cạnh khu du lịch Suối Mỡ.