Physical Address
304 North Cardinal St.
Dorchester Center, MA 02124
Cô Bơ hay còn gọi là Cô Bơ Thoải Phủ hay Cô Ba Thoải Phủ, là một trong những vị Thánh Cô anh linh bậc nhất hệ thống Tứ Phủ Thánh cô tại Việt Nam. Cô được nhân dân kính trọng và thờ cúng tại đền Ba Bông thuộc Hà Trung, Thanh Hóa.
NỘI DUNG [ẩn]
Sự tích Cô Bơ Bông
Có rất nhiều câu chuyện được lưu truyền về việc cô Bơ là ai. Tương truyền, cô Bơ là con gái Vua Thủy Tề dưới Thủy Cung. Cũng có tài liệu ghi chép rằng, cô là con gái của Long Vương, hầu cận cho Đức Vương Mẫu. Cô được giáng sinh xuống trần thế vào thời Lê Trung Hưng. Thần tích về sự giáng sinh của cô được lưu truyền rằng, Đức Thái Bà nằm mộng thấy một thiếu nữ xinh đẹp, thướt tha bội phần, diện xiêm y trắng tới dâng Đức Bà một viên ngọc quý rồi nói rằng mình vốn là Thủy Cung Tiên Nữ giáng hạ đầu thai giúp vua cứu nước. Sau đó, vào ngày 8/2, Đức Thái Bà thụ thai và sinh ra một cô con gái nhan sắc hơn người, mười phân vẹn mười như khi chiêm bao. Khi sanh cô, trời mây trên cao bỗng uốn lượn không ngừng, Thủy cung nhã nhạc cũng vang lên khiến Đức Thái Bà tin về lời báo mộng khi xưa và chắc hẳn con mình là tiên nữ hạ phàm, sau này sẽ có thể ra tay phù đời.
Xem thêm: Cô Chín là ai – Sự tích Đền Cô Chín và 9 miệng giếng khoan
Quả là như vậy, cô lớn lên xinh đẹp khác người, lại giỏi văn thơ đàn hát, được Đức Thái Bà hết mực yêu thương bảo ban. Khi nhà nước bị giặc Minh đô hộ, cô cùng thân mẫu tạm lánh vào xứ Hà Trung, Thanh Hóa, gần ngã Ba sông Thác Hàn. Sử sách khi lại, cô đã có công giúp vua Lê Lợi trong việc kháng quân Minh trong những ngày đầu của cuộc khởi nghĩa, sau này còn linh ứng giúp vua Lê trong công cuộc Phù Lê dẹp Mạc.
Một điển tích khác viết về Cô Bơ như sau: trong những ngày đầu kháng chiến, lực lượng quân ta vẫn rất yếu và thường xuyên bị địch truy đuổi. Một lần khi vua Lê bị địch đuổi đến ngã ba sông Thác Bờ, vua đã gặp cô Bơ đang tỉa ngô liền xin cô giúp đỡ. Cô Bơ lập tức đóng giả vua Lê thành anh trai mình, đưa quần áo thường cho nhà vua, chôn hoàng bào dưới ruộng ngô và giả vờ đang tỉa ngô. Nhờ vậy, nhà vua thoát khỏi sự truy đuổi của quân địch. Vua rất cảm kích tấm lòng của cô, hẹn ngày sau khi đại thắng khải hoàn sẽ rước cô về triều đình phong công cho cô đồng thời phong cô làm phi tử.
Sau đó, cô vẫn tận tâm hết lòng giúp đỡ quân vua Lê bằng cách bí mật chở quân sĩ, lương thực phẩm qua sông, … Đến ngày đại thắng khải hoàn, nhà vua nhớ về cô gái năm xưa đã từng giúp đỡ mình và lời hứa với cô, liền sai quân đến đón. Nhưng cô Bơ đã thác tự từ bao giờ. Có người kể rằng, cô đến lúc thác tự vẫn kiên trinh một lòng chờ đợi mà không kết duyên với ai. Cũng có bô lão nói rằng, cô đã trở về Thủy Cung sau khi giúp vua dẹp giặc. Sau này, cô vẫn thường hiển linh giúp đỡ người dân ở cùng ngã ba sông, độ thuyền bè qua sông thuận buồm xuôi gió. Nhân sinh ai gặp điều trắc trở đến van cửa Cô Bơ đều được Cô phù hộ như ý. Cô được dân chúng phong danh Cô Bơ Bông hoặc Cô Bơ Thác Hàn.
Căn Cô Bơ là gì?
Theo tâm linh, khi chào đời ai ai cũng đều có linh hồn nhập xác. Mỗi linh hồn có những đặc điểm, tính cách hay nhiệm vụ khác nhau. Người Việt luôn quan niệm mọi việc trên thế gian đều tuân theo số mệnh và quy luật nhân quả. Những người sát căn cô Bơ có số mệnh được định sẵn là hầu thánh để làm lính, làm đồng. Nhìn chung, những người này sẽ có tính cách giống cô Bơ, được thể hiện qua một số nhận định:
- Ngoại hình nhẹ nhàng thanh thoát
- Tâm tính và phong thái nữ tính bất kể là nam hay nữ
- Tâm tình giàu lòng trắc ẩn, nhiều cảm xúc, hay hờn tủi nhưng sắc diện lại vui tươi
- Diện trang phục màu trắng rất đẹp
- Tình duyên lận đận và trắc trở
- Khi dự lễ Thánh cô thì bắt đầu rưng rưng, sau đó có khi khóc tùm lum
Xem thêm: Cô Bé Thoải Phủ là ai – Căn Cô Bé Thoải Phủ có tốt không?
Sắm lễ Cô Bơ cần những gì?
Ngày 12/6 hằng năm được lựa chọn làm ngày tiệc Tứ Phủ của cô Bơ Bông. Với danh tiếng anh linh của cô, rất nhiều du khách thập phương đã hành hương tới đền Cô Bơ để tham quan, chiêm bái, cầu xin nhân duyên. Thuyền bè qua lại trên sông phải đốt vàng mã và kêu tên cô.
Xem thêm: Sự tích Cô Tám Đồi Chè – Cô Tám thuộc Địa Phủ hay Thoải Phủ?
Màu trắng được coi là màu sắc gắn liền với cô Bơ. Vì vậy, những người đến kêu cầu cô phù hộ đều dâng lên cô những mâm đồ lễ mang sắc trắng để tỏ lòng thành kính. Khi sắm lễ đền Cô Bơ, bạn có thể sắm những thức lễ như một đĩa hoa, đĩa quả, giấy tiền, thẻ hương, trầu cau, xôi thịt, cánh sớ.
Nếu tốt hơn, bạn có thể sắm mã trắng, thuyền hoa để dâng lên cô hoặc sắm dâng cô một quanh oản ngọc thành tâm. Oản Tài Lộc có thể được lâu với thời gian khoảng 6 tháng được trang trí tỉ mỉ, trang trọng rất thích hợp đặt trong không gian cúng lễ.
Xưa kia, oản lễ đơn thuần là những quanh oản nhỏ xinh đơn giản, được bọc trong giấy bóng kính nhiều màu. Còn hiện nay, rất nhiều con hương đã lựa chọn đặt mua những quanh Oản nghệ thuật cô Tâm để làm vật phẩm dâng cô Bơ. Những mẫu oản Tứ Phủ tại đây đều được tạo hình chi tiết, bắt mắt và mang trọn vẹn ý nghĩa tâm linh sâu sắc đối với mỗi vị thánh thần, như mẫu Oản thích hợp để sắm lễ Cô Bơ sau:
Mẫu Oản Mã dâng Cô Bơ:
Đây là dòng sản phẩm đặc biệt được Oản Cô Tâm đầu tư chăm chút đến từng chi tiết nhỏ dưới sự nghiên cứu kỹ lưỡng về hệ thống tâm linh Tam Tứ Phủ. Với oản lễ Cô Bơ, thiết kế mẫu Oản tạo hình Lầu Cô tại Oản Cô Tâm là thiết kế đặc biệt chắc chắn sẽ giúp con hương đẹp bóng sang đồng khi về cửa Cô. Bên cạnh đó, các mẫu sản phẩm Oản nón hài dâng Cô Bơ cũng được nhiều khách hàng lựa chọn bởi sự đa dạng size, mẫu. Phẩm lễ Oản mã là lựa chọn của nhiều con hương đệ tử khi dâng tiến, bày tỏ tấm lòng thành kính chiêm bái nhà đền.
Xem thêm: Các mẫu oản Tài Lộc dâng lễ cô Bơ và các vị thần linh Tứ Phủ
Những chú ý khi dâng lễ đền Thánh Cô
Đối với trình tự dâng lễ, trước khi bước vào đền, bạn nên bái lạy trước ban thờ ở phía bên ngoài của đền như một lời xin phép các quan cai quản tại đền tiếp độ cho gia tiên được phép vào đền. Sau đó, bạn dâng lễ tại một trong các cung trong đền và đọc văn khấn. Sau đó, chờ khoảng 1 tuần hương thì hạ lễ.
Khu vực trước cổng đền có bán các đồ lễ cũng như cung cấp dịch vụ viết sớ. Bạn có thể sắm lễ ngay tại đây nếu như chưa kịp chuẩn bị ở nhà.
Ban quản lý đền Cô Bơ cũng sắp xếp riêng một khu vực sắp lễ chọn bạn ở sân đền. Bạn có thể thoải mái sử dụng mâm lễ tại đây nhưng lưu ý hãy nhớ trả lại đúng chỗ khi lễ xong.
Sau khi lễ xong, bạn hóa sớ tại khu vực quy định của đền. Khu vực hóa sớ nằm ngay ở đằng sau phía bên phải của đền.
Kiến trúc đền Cô Bơ Bông
Lại theo quê quán của cô, đền cô Ba Bông ngự tại xã Hà Sơn, huyện Hà Trung, tỉnh Thanh Hóa, gần ngã ba bến Đò Lèn. Trước kia, vào những năm 1940, giặc Nhật đã tàn phá đền cô Bơ. Sau này, ngôi đền đã được tôn tạo lại và được cấp chứng nhận Di tích Lịch sử cấp Quốc gia. Nơi đây được coi là cõi “trên bến dưới thuyền”, đông đúc nhộn nhịp người dân sinh sống và khách đến kêu cầu. Đền thờ Cô Bông nay đã tu sửa nên du khách thập phương có thể hành hương tới đền Ba Bông một cách thuận tiện.
Do nổi tiếng là cõi “trên bến dưới thuyền” nên ngay trước cổng đền Bơ Bông người ta đã cho xây dựng một bến thuyền rất rộng rãi và sạch đẹp. Bến thuyền này được tôn tạo từ bến thuyền xưa, vừa để phục vụ du khách chiêm bái cũng là để phục vụ cho nhu cầu đi lại của người dân 2 bên bờ.
Tại bến thuyền này bạn có thể kết hợp đi tới đền Mẫu Hàn Sơn và đền Cô Tám Đồi Chè. Giá vé cho cả lượt đi và lượt về được tính theo giá thuê thuyền chỉ 200.000đ/thuyền.
Về mặt kiến trúc, đền thờ Thánh Cô được xây dựng trên một khoảng đất rộng lớn nhìn ra ngã ba giao cắt giữa sông Mã và sông Lèn mà người dân nơi đây gọi là ngã Ba Bông. Mặc dù trải qua nhiều lần tôn tạo nhưng những nét kiến trúc cổ xưa tại đền Cô Bơ vẫn được người dân lưu giữ. Mái đình cong cong lợp ngói vảy cá rực hồng. Hệ thống cột kèo cùng những câu đối treo trong đền được khắc họa tỉ mỉ với nhiều chi tiết long phụng độc đáo. Toàn bộ chúng đều được mạ ánh vàng kim khiến không gian nơi đền thờ Thánh Cô thêm phần uy nghiêm và tráng lệ.
Cũng giống như nhiều ngôi đền khác, đền Bơ Bông được chia làm 3 cung thờ. Đầu tiên là cung đệ tam thờ hội đồng các quan, bên phải là ban Sơn Trang.
Bên trong là cung đệ nhị thờ Ngọc Hoàng Thượng Đế cùng các quan thần.
Bên trong là ban thờ Tam Tòa Thánh Mẫu.
Cung cấm có ban thờ Cô Bơ Bông.
Vị trí đền Ba Bông thờ Cô Bơ – Cách di chuyển đến đền Ba Bông
Vị trí: xã Hà Sơn, huyện Hà Trung, tỉnh Thanh Hóa, gần ngã ba bến Đò Lèn.
Phương tiện di chuyển: ô tô, xe máy, xe khách; tuy nhiên khoảng cách từ điểm xuống xe khách đến đền Cô Bơ khá xa bạn nên cân nhắc khi lựa chọn phương tiện này.
Phí gửi xe: (gửi xe ở khuôn viên trước cổng đền)
- Xe máy: 5.000đ – 10.000đ
- Ô tô: 30.000đ
Dịch vụ: Sắm lễ, gửi xe; tại đền Cô Bơ Bông không phục vụ ăn uống theo nhà hàng.
Lộ trình di chuyển đến đền Ba Bông bằng phương tiện công cộng – xe khách, tàu hỏa
Tại bến xe Nước Ngầm hay bến xe Giáp Bát, bạn bắt xe khách về Hà Trung, Thanh Hóa. Đến bến xe tại Hà Trung, bạn bắt xe tới Đền Cô Bơ cách đó khoảng 5km. Thời gian di chuyển dự kiến là 3h.
Hoặc bạn có thể đi tàu hỏa chặng Ga Hà Nội – Ga Đỏ Lèn. Khi xuống tại Ga Đỏ Lèn, bạn bắt xe đến đền Ba Bông cách đó khoảng 10km. Thời gian di chuyển dự kiến là 4h.
Lộ trình di chuyển đến đền Ba Bông bằng phương tiện cá nhân
Lộ trình di chuyển đến đền Ba Bông bằng ô tô – thời gian di chuyển dự kiến là 2h30’:
ĐCT20 tại Hạ Đình từ Nguyễn Trãi/QL6 – Nhập vào ĐCT20 – ĐCT Hà Nội – Ninh Bình/ ĐCT01(Phí cầu đường) – cao tốc Ninh Bình – Hà Nội (Phí cầu đường) – rẽ vào quốc lộ 1A(Phí cầu đường) – QL217 – Đền tả sông Lèn – Đền cô Bơ
Lộ trình di chuyển đến đền Ba Bông bằng xe máy – thời gian di chuyển dự kiến là 3h20’: Nguyễn Trãi/QL6 – đường Ngọc Hồi/ QL1A – ĐT 491 – QL12B/QL1A )– QL217 – Đền tả sông Lèn – Đền cô Bơ
Hầu giá Cô Bơ
Khi cô Bơ ngự về đồng, cô thường diện áo trắng, đầu đội khăn đóng có thắt lét màu trắng (có khi là dải lưng hồng) rồi dạo trên sông, hồ bằng đôi mái chèo. Lúc này, có khi cô mặc thêm áo khoác trắng, trên khăn cài 3 nén hương,bên hông thắt tiền đi đò. Sau khi kết thúc cuộc dạo chơi, cô sẽ dùng dải lụa để đo gió đo mây. Khi cô ngự về thường làm phép ban thuốc trị bệnh. Vì vậy, khi cô an tọa, người ta lại đến xin cô thuốc để chữa bệnh.
Chàng quân tử mà Cô Bơ Thoải chờ đợi cả đời là ai?
“Hoa đào còn đợi gió đông,
Biết đâu quân tử mà trao duyên nồng?”
Chuyện rằng năm ấy, khi Lê Lợi bị giặc đuổi đến ngã ba sông, cùng đường thì gặp cô Bơ đang bẻ ngô ở đó. Trước tình thế nguy nan, nghìn cân treo sợi tóc ý của một vị tướng quân cô Bơ đã nhanh trí bảo người nhà đưa quần áo và mũ của họ cho ông mặc vào. giả làm dân bản địa đang lượm bắp. Khi quân giặc đến nơi, chúng đã bị bà con chỉ đi nơi khác để tìm kiếm. Lê Lợi nhờ thế đã thoát hiểm.
Thấy Cô Bơ là người đoan trang hiền thục, tài trí nhanh nhẹn nên vua rất cảm mến và hứa hẹn rằng: “Khi nào đánh tan giặc Minh , ta sẽ quay lại đón nàng về cung.” Năm tháng qua đi, cô Bơ chờ đợi mỏi mòn nhưng người xưa vẫn biệt vô âm tín. Vì nặng lòng với người đã từng thề non hẹn biển nên cô Bơ đã từ chối tất cả những chàng trai được mai mối đến cưới hỏi mình. Và cho đến khi thác hóa vẫn một lòng kiên trinh…
Sau khi ca khúc khải hoàn, vua Lê Lợi đã trở lại ngã ba sông tìm gặp lại tri kỉ để đón nàng về cung, nhưng tiếc thay đã muộn mất rồi vì trước đó ít lâu, cô Bơ đã quy tiên. Có lẽ vì ôm trọn mối tương tư với người xưa và nặng tình với phàm trần nên cô Bơ luôn vương vấn trần gian. Dân gian hay truyền tai nhau câu nói: căn cô Bơ – đừng mơ hạnh phúc.
Văn khấn Cô Bơ
Con Nam Mô A Di Đà Phật…
Con Nam Mô A Di Đà Phật…
Con Nam Mô A Di Đà Phật…
Con lạy chín phương trời, con lạy mười phương Chư Phật
Con lạy toàn thể chư phật, chư tiên, chư thánh. A Di Đà Phật
Con lạy Cô bé bản đền cô Bơ linh từ…
Ngày hôm, hương tử con… ngụ tại… nhất tâm tưởng, vạn tâm thành về bản cảnh đây, tờ tiền giọt dầu nén nhang (lễ mọn lòng thành) dâng lên cửa Phật, cửa Thánh, cửa Cô. Con xin Thánh Cô Bơ anh linh hiển hiện ngự về bản cảnh đây chấp lễ, chấp bái, chấp kêu, chấp cầu cho hương tử con nơi cõi thế được thỏa lòng ước mong… Là để xin Thánh Cô…………………………………………………………………………………….
A Di Đà Phật
Con lạy Tứ phủ Đức Thánh Cậu…
Con lạy Năm dinh quan lớn, Mười dinh các quan…
Con lạy Thanh Xà Đại Tướng – Bạch Xà Đại Quan…
Con lạy Chư vị Chúa cai bản đền, Quan cai bản điện…
Con lạy Chư vị Thành Hoàng Bản Thổ, Chư vị Thần thổ ngự tại dải đất này…
Hương tử con nhất tâm 1 lòng, tòng 1 đạo, nhất tâm trí thiết, nhất dạ chí thành, đêm tưởng ngày mong, tu thiết hương, hoa, đăng, trà, quả, thực cung thỉnh kính mời chư vị tiên thánh giáng lâm trước án chứng giám lòng thành thụ hưởng lễ vật. Đệ tử con mang miệng về tâu, mang đầu về bái, để cúi xin………………………………………………………………………….
Tâm con các Ngài hay, lòng con các Ngài thấy…
Kính xin Chư Phật, Chư Tiên, Chư Thánh anh linh chứng giám…
Dạ con Nam Mô A Di Đà Phật…
Bản văn Cô Bơ Thoải Phủ
Bản 1
Nhang thơm một triện, trống điểm ba hồi
Đệ tử con, dâng bản văn mời
Dẫn sự tích thoải cung công chúa
Tiền duyên sinh ở: thượng giới tiên cung
Biến hóa lên về Động Đình trung
Thác sinh xuống, con vua thoải tộc
Điềm trời giáng phúc, thoang thoảng đưa hương
Mãn nguyệt liền, hoa nở phi phương
Da tựa tuyết ánh hường tươi tốt
Hoa cười ngọc thốt, nét ngọc đoan trang
Áo trắng hoa, chỉnh triện dung nhan
Tươi vẻ ngọc diện càng tươi sáng
Tóc mây hương thoảng, da trắng lạ lùng
Điểm yên chi, má đỏ hồng hồng
Đôi mắt phượng lóng la lóng lánh
Tai đeo vàng cánh chân dận hài hoa
Điệu lưng ong dáng ngọc thướt tha
Chuỗi tràng mạng kim sa đài các
Mỗi ngày một khác, vẻ đẹp quá ưa
Áo bạch bào phơn phớt hương đưa
Chiếc lồng cổ hây hây xạ nức
Động lòng quân tử trạnh dạ văn nhân
Nói về tài cô tài vẹn mười phân
Nói về sắc mười phần nhan sắc
Áo hoa quần trắng, tóc phượng lưng ong
Chỉnh chiện thay nhan sắc não nùng
Vịnh thơ phú ngân nga đàn hát
Phấn nhồi má hạc, sáp điểm mày ngài
Cô mặc áo màu phơn phớt lòng trai
Hài mỏ phượng khoan thai chân bước
Đàn cầm thánh thót dạo khúc năm cung
Văng vẳng nghe tiếng nhạc lạ lùng
Điểm đót nhẹ giục lòng quân tử
Ba ngàn tiên nữ trăm ả theo hầu
Người vui mừng sắm sửa trầu cau
Kẻ hầu hạ nâng khăn sửa túi
Éo le cô nhiều lỗi cách điệu trăm phần
Người thanh tân nết cũng thanh tân
Người lịch sự thêm càng lịch sự
Hằng Nga tiên tử cung quế Quảng Hàn
Vấn khăn chầu áo ngự điểm trang
Lược ngà chải, gương loan điểm đót
Khăn hồng chau chuốt chuỗi ngọc lưu ly
Vẻ thướt tha tính nết nhu mỳ
So mọi vẻ cầm kỳ thi họa
Truyền chim nhắn cá trăm sự đinh ninh
Gẩy đàn ca tang tính tang tình
Tiếng thánh thót giọng loan to nhỏ
Phỉ lòng trăng gió hội ngộ bạn tiên
Chốn Ba Bông cảnh sắc thiên nhiên
Non nọ nước ấy miền sơn thuỷ
Ấy mong tri kỷ gió lạnh sương rơi
Khen trăng già sao khéo trêu ngươi
Tiên thượng giới, bạn người hạ giới
Hoa đào còn đợi, sao thấy gió đông
Đợi rồi mong nào đã phỉ lòng
Riêng chỉ đẻ tấc lòng bối rối
Gió trăng đã trải quý tộc thiết tha
Bỗng hay đâu non nước la đà
Cánh chim nhạn cao xa bay bổng.
Bản 2 (Văn cô Ba Thoải Cung thần phù chữa bệnh)
Thần phù chỉ núi núi tan
Chỉ sông sông cạn chỉ ngàn ngàn bay
Thần phù gọi gió thét mây
Ấn thiêng quyết lĩnh ra tay khảo trừ
Thần phù tay ấn có dư
Lĩnh của Phật tổ đem về giúp dân
Nước thời lấy ở Sông Ngân
Đem về mà uống sạch không thay là
Có tà cô trục tà ra
Một là khí huyết hai là tà tinh
Trừ yêu yêu hiện nguyên hình
Tàn nhang nước thải cứu sinh cho đồng
Cô thời hóa phép thần thông
Tiếp lộc cho đồng cứu trợ bệnh nhân
Chữ rằng thánh giáng lưu ân
Thánh cô lưu phúc thiên xuân thọ trường.
Bản 3
Hàn Sơn tụ khí chung linh
Có Cô Ba Thoải giáng sinh phù đời.
Hỡi ai đi ngược về xuôi,
Sông bao nhiêu nước ơn người bấy nhiêu.
Nhớ xưa tích cũ Lê triều,
Có cô Ba Thoải mĩ miều thanh xuân.
Khăng khăng lắm vững cơ trần,
Phò Lê diệt Mạc, bao lần xông pha
Ba Bông chốn ấy quê nhà
Vì đời vững lái vượt qua thác ghềnh.
Thuyền nan rẽ sóng xung xinh,
Đón người vì nước vì tình non sông.
Hàn Sơn, Phong Mục, Ba Bông,
Ấy nơi đón khách thoát dòng gian nguy
qua cơn binh lửa bất kỳ,
Ngọc chìm đáy nưóc cô về thuỷ cung
Hoa đào còn đợi gió đông,
Xót người thục nữ, khăn hồng chưa trao.
Vẻ thanh giá ngọc càng cao,
Biết đâu quân tử mà trao duyên hài.
Nương dâu một phút biến giời
Bụi trần rũ sạch ra người cung tiên
Thuyền bè xuôi ngược các miền
Nhớ ơn công đức lập đền khói nhang
Lê triều sắc tặng ra ban
Anh hùng nghiêu nữ trung can muôn đời
Dẫu rằng nước chảy hoa trôi
Sông kia dù cạn ơn người còn ghi
Đêm thanh hiện giữa Thác Hàn
Tay tiên cô gảy cung đàn nam thương
Độ người cách trở viễn phương
Bắc cầu Chức Nữ, Ngưu lang đợi chờ
Thuận dòng lá thắm đề thơ
Kẻ mong trực tiếp người chờ có khi
Ba Bông biến hiện đi về
Trăng thanh gió mát canh khuya bán hàng
Nào là kẻ Bắc người Nam
Cầu sao được vậy về đền Ba Bông
Hài cườm nón trắng tiến dâng
Tôn nhang phụng sự dốc lòng không sai
Biết ra ban lộc tiếp tài
Buôn may bán đắt gặp người gặp duyên
Ai mà bất chứng đảo điên
Nắm bạc nhiều tiền cũng đổ ra sông
Thương ai chấm lính nhận đồng
Hiếu trung trọn vẹn tam tòng đảm đang
Thưong ai núi ngọc non vàng.
Giận ai cô để nhỡ nhàng bể khơi
Giận thời uống nước cầm hơi
Khi mê khi tỉnh khi chơi khi cười
Bệnh làm tựa thể giếng khơi
Mênh mông lai láng biết trời phưong nao
Dò sông sông chẳng đủ sào
dò bể bể rộng trời cao mấy tầng
Xem ra mới biết Sự lòng
Tìm về Thoải phủ Ba Bông, Thác Hàn
Kim ngân, sớ điệp lập đàn
Dâng văn kiều thỉnh Thác Hàn Ba Bông
Thuyền rồng nón trắng tiến dâng
Khăn điều áo thắm tiền trăm, trầu trình
Hình nhân lốt trắng xinh xinh
Cứu cho lại được yên lành như chơi
Canh ba biến hiện ra người
Chiếc thoi bán nguyệt chèo chơi giữa dòng
Thác hàn tới ngã Ba Bông
thuận buồm xuôi gió thong dong đi về
Bầu trăng túi gió đè huề
Khi chơi Phố Cát lúc về Đền Dâu
Dù ai buôn bán đâu đâu
Mười hai tháng sáu rủ nhau mà về
Dù ai buôn bán trăm nghề
Mười hai tháng sáu thì về Ba Bông
hài cườm nón trắng tiến dâng
Lâm râm khấn nguyện chứng tâm lòng thành
Cô bơ công chúa hách danh
Mười hai cửa bể quyền hành trong tay
Thủy Cung hội yến đêm ngày
Có lệnh mẫu gọi cô về ngay Thác Hàn.
Bản 4
Bốn phương bể lặng sông trong
Thảnh thơi lầu ngọc vua phong ấn vàng
Mẫu đương ngự long sàng giấc điệp
Phút mộng thần bỗng thấy chiêm bao
Hạt châu dâng trước ngai vàng
Rằng vâng sắc chỉ cô Bơ nàng giáng sinh
Thượng tuần đỉnh tháng hai mồng tám
Bỗng trên trời nổi áng mây xanh
(Trung tuần đỉnh mười hai tháng sáu
Bỗng trên trời nổi dấu mây xanh)
Thuỷ cung nhã nhạc tập tành
Rõ ràng cô Bơ Thoải giáng sinh phàm trần
Mẫu trông thấy mười phần nhan sắc
Quả như là trong giấc chiêm bao
Phấn son tô điểm má đào
Anh hùng tài tử lối vào cung tiên
Dẫu lá ngọc mình vàng chẳng quý
Mượn non nhân nước trí làm vui
Canh ba biến hiện lên người
Chiếc thoi bán nguyệt chèo bơi giữa dòng
Thác Hàn tới ngã Ba bông
Thuận buồm xuôi gió thong dong đi về
Bầu trăng túi gió đè huề
Khi chơi Phố Cát lúc về Đền Dâu
Dù ai buôn bán đâu đâu
Mười hai tháng sáu rủ nhau mà về
Dù ai buôn bán trăm nghề
Mười hai tháng sáu thì về Ba Bông
hài cừom nón trắng tiến dâng
Lâm râm khấn nguyện chứng tâm lòng thành
Cô bơ công chúa hách danh
Mừoi hai cửa bể quyền hành trong tay
Thủy Cung hội yến đêm ngày
có lệnh mẫu gọi cô về ngay Thác Hàn
Bản 5
Trời Nam Hải mây lồng năm sắc,
Cõi Bắc Sơn vằng vặc trăng sao.
Bốn mùa hoa nở Đông Đào,
Có cô Bơ Thoải tiền triều hiển linh.
Tóc mườn mượt rung rinh bóng liễu,
Thẳng đường ngôi, thẳng chiếu trần gian.
Cong cong nét liễu nằm ngang,
Long lanh mắt phượng lồng gương đôi hình.
Vẻ xinh xinh da ngà điểm tuyết,
Má hồng hồng vẻ nguyệt tô son .
Thanh xuân đương độ trăng tròn,
Mày ngang bán nguyệt dương đình nở hoa.
Áo mớ ba chân hài mỏ phương,
Lưọc đồi mồi, nhẫn nhọc luồn tay.
Gương soi phấn điểm ai tày,
Cổ đeo chàng hạt, đôi tai hoãn vàng.
Vẻ dịu dàng,càng thêm linh hiển,
Cô về đồng, phán chuyện xa xôi.
Vân du góc biển, chân trời
Thông mây cưỡi gió cứu người trần gian
Đêm đêm ngồi tựa hiên loan
Tay tiên cô gảy cung đàn nam thương
Độ người cách trở viễn phương
Bắc cầu Chức Nữ Ngưu Lang đợi chờ
Thuận dòng là thắm đề thơ
Kẻ mong trực tuyết người chờ cung phi
Thiên đình định nhật chí kỳ
Xe loan đón rước cô về Thủy cung
Hoa đào còn đợi gió đông
Đợi người quân tử tơ hồng cô trao
Vẻ thanh giá ngọc càng cao
Biết đâu quân tử mà trao duyên hài
Nhớ lời mẫu gọi cô lên
Một phen gắn bó hai phen hẹn hò
Dạy cô điều nhỏ tiếng to
Hương thơm ngat ngắt thơm tho lạ lùng
Cô thương lấy ghế cô cùng
Bể sầu chưa cạn thủy cung chưa về
Cô vân ảm đạm chiều hè
Muôn dân thành thị thôn quê ơn người
Ai hùng nữ kiệt ai ơi
Uy linh quét sạch bầu trời sáng trong
Chấm đồng cô lại thương đồng
Lỡ nào cô để cho đồng hàn vi
Không thương ắt cũng nên vì
Lẽ nào cô lại chấp chi lạng vàng
(Xin cho đệ tử có khi lạng vàng)
Có công phật thánh gia ban
Mượn cầu ô thước bắc đường sông Ngân
Thương ai xa mấy cũng gần
Giận ai cách nửa bản chân cũng lìa
Đèn dầu thắp ngọn đèn khuya
Canh ba giờ tý cô về bảo ngay
Tham sân tam nghiệp đọa đày
Gian tham xảo trá tháng ngày nhuộm nhơ
Trần gian có biết bao giờ
Mê mê sảng sảng trói vò chân tay
Chiêm bao mộng hiện đêm ngày
Báo cho mà biết cô rày không tha
Phải mau sám hối Bơ tòa
Kim ngân sớ điệp lẵng hoa ba mầu
Muốn sang thời phải bắc cầu
Muốn ăn quả ngọt bảo nhau vun trồng
Cô về thưởng lộc ban công
khuông phù đệ tử hanh thông đời đời
Nhất tâm tin tưởng phật trời
Cao xanh đâu lỡ phụ người nhất tâm
Chữ rằng phật giáng lưu ân
Thần giáng lưu phúc thiên xuân thọ trường
Bản 6
Dưới Động Đình hoa rơi lai láng
Cửa rèm châu thấp thoáng bóng trăng
Đời Lê Thái Tổ trung hưng
Anh linh ra sức Liễu Thăng hàng đầu
Lệnh khoa màu theo quan sứ giả
Chọn ngày lành giáng hạ thần tôn
Ra vào ngọc điện kim môn
Danh thơm ngoài cõi tiếng đồn trong cung
Đức Mẫu Vương có lòng quảng đại
Phong cô làm công chúa thoải cung
Ngọt ngào nổi dấu thiên hương
Phấn son chải chuốt áo vàng trai lơ
Bậc thần nữ phong cô nhan sắc
Vẻ khuynh thành nhất mực trần gian
Hây hây má phấn tựa hương
Mặt hoa đầy đặn trán vuông chữ điền
Vẻ thiên nhiên hình dung tầm thước
Gót hài hoa càng bước càng xinh
Đã nên quốc sắc khuynh thành
Mày ngang bán nguyệt rành rành tựa hoa
Áo mớ ba chân hài mỏ phượng
Lược đồi mồi nhẫn ngọc luồn tay
Gương soi phấn điểm nào tày
Cổ đeo chàng mạng đôi tai hoãn vàng
Nét dịu dàng lại càng vinh hiển
Giá ngự đồng phán chuyện xa xôi
Thông chi dưới bể trên trời
Lầu son phủ tía cô ngồi thảnh thơi
Lúc nhàn hạ lên chơi tỉnh Bắc
Kén được đồng nhan sắc nết na
Thiên triều bồng báo trải qua
Quỳnh Lôi thẳng tới Thổ Hà Vạn Vân
Trải phủ Thuận qua đền Dâu Khám
Tới đền Ghềnh xuống trạm Hoàng Mai
Có phen đi hán đi hài
Qua đền Cổ Vũ Hàng Gai Hàng Bè
Trở ra về Hàng Buồm Phố Khách
Gặp Minh hồng khúc khích cười reo
Rong chơi Cầu Gỗ Hàng Đào
Trở về Hàng Bạc lại vào Phúc Tân
Tháng hai hội đền Dầm đền Sở
Ninh xá từ Đại Lộ đức Ông
Nhởn nhơ đứng mũi thuyền rồng
Khuyên luyện thanh đồng chầu chực dâng hoa
Lại trở ra cô về đền Sét
Xuống Bạch Mai bái yết chùa Vua
Dạo chơi Trưng Trắc Hai bà
Đức Viên Hoà Mã ,lại ra Tây Hồ
Có phen dạo khắp thành đô
Qua phủ Tây Hồ về tới Chân Tiên
Mời Cô trắc giáng bản đền
Phù hộ đệ tử thiên niên thọ trường
Văn cô Bơ chèo đò
Thuyền lan rước Mẫu qua sông
Độ muôn dân trăm họ thoát vòng gian nan
Nổi tiếng hò khoan (khoan khoan dô khoan)
Chân bước xuống thuyền) (khoan khoan hò khoan)
Chèo mở lái ra (khoan khoan dô khoan)
Hàn Thác chèo ra
Về Phủ Giáp Ba
Chèo về đền chính
Chèo ra Công Đồng
Chèo về Phủ Bóng
Cho tới đền Gôi
Tới nơi đền Lộ
Đền Dầm,đền Sở
Tới Ninh Xá từ
Đại lộ Đức Ông
Cô Bơ vui chơi
Đứng mũi thuyền rồng
Yêu mến thanh đồng
Lễ vật dâng hoa
Cô lại chèo ra
Về đền Cây Quế
Qua cửa Xích Đằng
Về đền Lảnh Giang
Bái yết Quan Đệ Tam
Rồi ngược dòng sông
Tới chùa Bồ Đề
Ghé qua đền Ghềnh
Chầu đức Mẫu Thoải
Lại đến đền Chầu
Chầu Đệ Tứ Khâm Sai
Qua cửa đền Rừng
Đền Rừng,đền Núi
Qua đền Cửa Sông
Yên Định,Thái Mỗ
Chèo về đền đây
Tới phủ tới đền
Đền xinh cảnh lịch
Bốn mùa phong quang
Thuyền rằng thuyền ai
Lơ lửng bên giang
Thuyền Cô Bơ Thoải
Rước Mẫu sang đền này
Tới bến cô ơi
Xin cô gác mái chèo bơi cô lên đền.
=-=-=========================
=================================================
Cô Bơ Thoải Cung
Nguồn gốc
Con của vua Thủy Tề dưới Thủy Cung
Ngày khánh tiệc
AL 12/06
Phủ/ nơi cai quản
Thoải Phủ [水府]
Hầu cận
Lĩnh vực chính
– Ban thuốc chữa bệnh
– Cơ duyên hạnh phúc
– Giúp người qua cảnh lầm than
Danh hiệu
Sắc phong
– Thượng đẳng thần (Lê Thái Tổ)
Danh hiệu
– Thủy Cung Công Chúa [水宮公主]
– Cô Bơ
– Cô Bơ Bông
– Cô Bơ Hàn Sơn
– Cô Bơ Thác Hàn
Đền thờ
Địa điểm
– Đền thờ chính: đền Cô Bơ, huyện Hà Trung, Thanh Hóa
– Đền Cô Bơ, Tuyên Quang
– Đền Cô Bơ, huyện Duy Tiên, Hà Nam (kề bên đền Lảnh Giang)
Trang phục
Màu sắc
trắng
Cô Bơ Thoải Cung là Thánh Cô thứ ba trong hàng Tứ Phủ Thánh Cô [四府聖姑], sau Cô Đôi Thượng Ngàn, trước Cô Tư Địa Cung[1].
Với danh tiếng anh linh của tiên Cô nên khách thập phương đến chiêm bái, cầu xin nhân duyên, khoa cử, làm ăn rất đông đúc. Thuyền bè dưới bến sông qua lại đều phải đốt vàng mã kêu Cô, rồi những người đến kêu cầu đều dâng Cô nón trắng hài cườm, võng lụa thuyền rồng.
Mục lục
00:00
41:20
https://imasdk.googleapis.com/js/core/bridge3.774.0_en.html#deid=%22%22&eventfe_experiment_ids=%5B%5D&fid=%22goog_1959352235%22&genotype_experiment_data=%7B%22experimentStateProto%22%3A%22%5B%5B%5B45713128%2Cnull%2Cnull%2C%5B%5D%5D%2C%5B45796605%2Cnull%2Cnull%2C%5B%5D%5D%2C%5Bnull%2C745150931%2Cnull%2C%5Bnull%2C1%5D%5D%2C%5Bnull%2C749060184%2Cnull%2C%5Bnull%2C128%5D%5D%2C%5B841585769%2Cnull%2Cnull%2C%5B1%5D%5D%2C%5B846355750%2Cnull%2Cnull%2C%5B1%5D%5D%2C%5B45761044%2Cnull%2Cnull%2C%5B%5D%5D%2C%5B45722344%2Cnull%2Cnull%2C%5B%5D%5D%2C%5B45801847%2Cnull%2Cnull%2C%5B%5D%5D%2C%5B45774999%2Cnull%2Cnull%2C%5B1%5D%5D%2C%5B45784857%2Cnull%2Cnull%2C%5B%5D%5D%2C%5Bnull%2Cnull%2C45792627%2C%5B%5D%5D%2C%5B45668885%2Cnull%2Cnull%2C%5B%5D%5D%2C%5B45685340%2Cnull%2Cnull%2C%5B%5D%5D%2C%5B45765927%2Cnull%2Cnull%2C%5B1%5D%5D%2C%5B45734716%2Cnull%2Cnull%2C%5B%5D%5D%2C%5B45735891%2Cnull%2Cnull%2C%5B%5D%5D%2C%5B45663239%2Cnull%2Cnull%2C%5B%5D%5D%2C%5B45661356%2Cnull%2Cnull%2C%5B%5D%5D%2C%5B839547366%2Cnull%2Cnull%2C%5B1%5D%5D%2C%5B45676441%2Cnull%2Cnull%2C%5B%5D%5D%2C%5Bnull%2C45645574%2Cnull%2C%5B%5D%5D%2C%5B45688859%2Cnull%2Cnull%2C%5B%5D%5D%2C%5B45685601%2Cnull%2Cnull%2C%5B1%5D%5D%2C%5Bnull%2C45685602%2Cnull%2C%5Bnull%2C500%5D%5D%2C%5Bnull%2C45767902%2Cnull%2C%5Bnull%2C500%5D%5D%2C%5B45756824%2Cnull%2Cnull%2C%5B%5D%5D%2C%5B45794243%2Cnull%2Cnull%2C%5B%5D%5D%2C%5B45747172%2Cnull%2Cnull%2C%5B%5D%5D%2C%5B775241416%2Cnull%2Cnull%2C%5B%5D%5D%2C%5B781107959%2Cnull%2Cnull%2C%5B%5D%5D%2C%5B781107958%2Cnull%2Cnull%2C%5B%5D%5D%2C%5B792614055%2Cnull%2Cnull%2C%5B%5D%5D%2C%5B781107957%2Cnull%2Cnull%2C%5B%5D%5D%2C%5B45729602%2Cnull%2Cnull%2C%5B%5D%5D%2C%5B45753603%2Cnull%2Cnull%2C%5B%5D%5D%2C%5B45753604%2Cnull%2Cnull%2C%5B%5D%5D%2C%5B45761216%2Cnull%2Cnull%2C%5B%5D%5D%5D%2C%5B%5B16%2C%5B%5B1%2C%5B%5B31089630%5D%2C%5B31089631%2C%5B%5B45668885%2Cnull%2Cnull%2C%5B1%5D%5D%5D%5D%5D%5D%2C%5B1000%2C%5B%5B95332046%5D%5D%5D%2C%5Bnull%2C%5B%5B95332047%5D%5D%5D%2C%5B10%2C%5B%5B95338769%2C%5B%5Bnull%2C45645574%2Cnull%2C%5Bnull%2C1%5D%5D%5D%5D%2C%5B95338770%2C%5B%5Bnull%2C45645574%2Cnull%2C%5Bnull%2C2%5D%5D%5D%5D%5D%5D%2C%5B50%2C%5B%5B95345206%5D%2C%5B95345207%2C%5B%5B45661356%2Cnull%2Cnull%2C%5B1%5D%5D%5D%5D%5D%5D%2C%5B1%2C%5B%5B95351425%5D%2C%5B95351426%2C%5B%5B45676441%2Cnull%2Cnull%2C%5B1%5D%5D%5D%5D%5D%5D%2C%5B1%2C%5B%5B95373378%2C%5B%5B792614055%2Cnull%2Cnull%2C%5B1%5D%5D%5D%5D%2C%5B95373379%2C%5B%5B45747172%2Cnull%2Cnull%2C%5B1%5D%5D%2C%5B781107959%2Cnull%2Cnull%2C%5B1%5D%5D%2C%5B792614055%2Cnull%2Cnull%2C%5B1%5D%5D%2C%5B781107957%2Cnull%2Cnull%2C%5B1%5D%5D%5D%5D%5D%5D%2C%5B10%2C%5B%5B95378629%5D%2C%5B95378630%2C%5B%5B45729602%2Cnull%2Cnull%2C%5B1%5D%5D%5D%5D%2C%5B95381582%2C%5B%5B45729602%2Cnull%2Cnull%2C%5B1%5D%5D%2C%5B45753603%2Cnull%2Cnull%2C%5B1%5D%5D%5D%5D%2C%5B95381583%2C%5B%5B45729602%2Cnull%2Cnull%2C%5B1%5D%5D%2C%5B45753604%2Cnull%2Cnull%2C%5B1%5D%5D%5D%5D%5D%5D%2C%5B50%2C%5B%5B95382403%2C%5B%5B45794243%2Cnull%2Cnull%2C%5B1%5D%5D%5D%5D%2C%5B95386528%2C%5B%5Bnull%2C45767902%2Cnull%2C%5B%5D%5D%2C%5B45756824%2Cnull%2Cnull%2C%5B1%5D%5D%5D%5D%5D%5D%2C%5B10%2C%5B%5B95389581%5D%2C%5B95389582%2C%5B%5B635466687%2Cnull%2Cnull%2C%5B1%5D%5D%5D%5D%5D%5D%2C%5B10%2C%5B%5B95390088%5D%2C%5B95390089%2C%5B%5B45784857%2Cnull%2Cnull%2C%5B1%5D%5D%5D%5D%5D%5D%2C%5Bnull%2C%5B%5B95391735%5D%5D%5D%2C%5B10%2C%5B%5B95391980%5D%2C%5B95391981%2C%5B%5Bnull%2Cnull%2C45792627%2C%5Bnull%2Cnull%2C%5C%22https%3A%2F%2Fpagead2.googlesyndication.com%2Fpagead%2Fmanaged%2Fjs%2Factiveview%2Fcurrent%2Frx_omid_video.js%5C%22%5D%5D%5D%5D%2C%5B95391982%2C%5B%5Bnull%2Cnull%2C45792627%2C%5Bnull%2Cnull%2C%5C%22https%3A%2F%2Fpagead2.googlesyndication.com%2Fomsdk%2Freleases%2Flive%2Fomid_monitoring_bin.js%5C%22%5D%5D%5D%5D%5D%5D%2C%5B50%2C%5B%5B95392425%5D%2C%5B95392426%2C%5B%5B45761216%2Cnull%2Cnull%2C%5B1%5D%5D%5D%5D%5D%5D%2C%5B50%2C%5B%5B95393784%5D%2C%5B95393785%2C%5B%5B45796605%2Cnull%2Cnull%2C%5B1%5D%5D%5D%5D%5D%5D%2C%5B50%2C%5B%5B95394237%5D%2C%5B95394238%2C%5B%5B45801847%2Cnull%2Cnull%2C%5B1%5D%5D%5D%5D%5D%5D%5D%5D%5D%2Cnull%2Cnull%2C%5Bnull%2C1000%2C1%2C1000%5D%5D%22%7D&imalib_experiments=%5B44752996%2C95320805%2C95322027%2C95331589%2C95332046%2C95394238%5D&is_eap_loader=false&managed_js_experiment_id=0&page_correlator=1967622732567883&pvsid=6304122972753376&top_accessible_page_url=%22https%3A%2F%2Fdao-mau.fandom.com%2Fvi%2Fwiki%2FC%25C3%25B4_B%25C6%25A1_Tho%25E1%25BA%25A3i_Cung%22
https://imasdk.googleapis.com/js/core/bridge3.774.0_en.html#deid=%22%22&eventfe_experiment_ids=%5B%5D&fid=%22goog_1959352236%22&genotype_experiment_data=%7B%22experimentStateProto%22%3A%22%5B%5B%5B45713128%2Cnull%2Cnull%2C%5B%5D%5D%2C%5B45796605%2Cnull%2Cnull%2C%5B%5D%5D%2C%5Bnull%2C745150931%2Cnull%2C%5Bnull%2C1%5D%5D%2C%5Bnull%2C749060184%2Cnull%2C%5Bnull%2C128%5D%5D%2C%5B841585769%2Cnull%2Cnull%2C%5B1%5D%5D%2C%5B846355750%2Cnull%2Cnull%2C%5B1%5D%5D%2C%5B45761044%2Cnull%2Cnull%2C%5B%5D%5D%2C%5B45722344%2Cnull%2Cnull%2C%5B%5D%5D%2C%5B45801847%2Cnull%2Cnull%2C%5B%5D%5D%2C%5B45774999%2Cnull%2Cnull%2C%5B1%5D%5D%2C%5B45784857%2Cnull%2Cnull%2C%5B%5D%5D%2C%5Bnull%2Cnull%2C45792627%2C%5B%5D%5D%2C%5B45668885%2Cnull%2Cnull%2C%5B%5D%5D%2C%5B45685340%2Cnull%2Cnull%2C%5B%5D%5D%2C%5B45765927%2Cnull%2Cnull%2C%5B1%5D%5D%2C%5B45734716%2Cnull%2Cnull%2C%5B%5D%5D%2C%5B45735891%2Cnull%2Cnull%2C%5B%5D%5D%2C%5B45663239%2Cnull%2Cnull%2C%5B%5D%5D%2C%5B45661356%2Cnull%2Cnull%2C%5B%5D%5D%2C%5B839547366%2Cnull%2Cnull%2C%5B1%5D%5D%2C%5B45676441%2Cnull%2Cnull%2C%5B%5D%5D%2C%5Bnull%2C45645574%2Cnull%2C%5B%5D%5D%2C%5B45688859%2Cnull%2Cnull%2C%5B%5D%5D%2C%5B45685601%2Cnull%2Cnull%2C%5B1%5D%5D%2C%5Bnull%2C45685602%2Cnull%2C%5Bnull%2C500%5D%5D%2C%5Bnull%2C45767902%2Cnull%2C%5Bnull%2C500%5D%5D%2C%5B45756824%2Cnull%2Cnull%2C%5B%5D%5D%2C%5B45794243%2Cnull%2Cnull%2C%5B%5D%5D%2C%5B45747172%2Cnull%2Cnull%2C%5B%5D%5D%2C%5B775241416%2Cnull%2Cnull%2C%5B%5D%5D%2C%5B781107959%2Cnull%2Cnull%2C%5B%5D%5D%2C%5B781107958%2Cnull%2Cnull%2C%5B%5D%5D%2C%5B792614055%2Cnull%2Cnull%2C%5B%5D%5D%2C%5B781107957%2Cnull%2Cnull%2C%5B%5D%5D%2C%5B45729602%2Cnull%2Cnull%2C%5B%5D%5D%2C%5B45753603%2Cnull%2Cnull%2C%5B%5D%5D%2C%5B45753604%2Cnull%2Cnull%2C%5B%5D%5D%2C%5B45761216%2Cnull%2Cnull%2C%5B%5D%5D%5D%2C%5B%5B16%2C%5B%5B1%2C%5B%5B31089630%5D%2C%5B31089631%2C%5B%5B45668885%2Cnull%2Cnull%2C%5B1%5D%5D%5D%5D%5D%5D%2C%5B1000%2C%5B%5B95332046%5D%5D%5D%2C%5Bnull%2C%5B%5B95332047%5D%5D%5D%2C%5B10%2C%5B%5B95338769%2C%5B%5Bnull%2C45645574%2Cnull%2C%5Bnull%2C1%5D%5D%5D%5D%2C%5B95338770%2C%5B%5Bnull%2C45645574%2Cnull%2C%5Bnull%2C2%5D%5D%5D%5D%5D%5D%2C%5B50%2C%5B%5B95345206%5D%2C%5B95345207%2C%5B%5B45661356%2Cnull%2Cnull%2C%5B1%5D%5D%5D%5D%5D%5D%2C%5B1%2C%5B%5B95351425%5D%2C%5B95351426%2C%5B%5B45676441%2Cnull%2Cnull%2C%5B1%5D%5D%5D%5D%5D%5D%2C%5B1%2C%5B%5B95373378%2C%5B%5B792614055%2Cnull%2Cnull%2C%5B1%5D%5D%5D%5D%2C%5B95373379%2C%5B%5B45747172%2Cnull%2Cnull%2C%5B1%5D%5D%2C%5B781107959%2Cnull%2Cnull%2C%5B1%5D%5D%2C%5B792614055%2Cnull%2Cnull%2C%5B1%5D%5D%2C%5B781107957%2Cnull%2Cnull%2C%5B1%5D%5D%5D%5D%5D%5D%2C%5B10%2C%5B%5B95378629%5D%2C%5B95378630%2C%5B%5B45729602%2Cnull%2Cnull%2C%5B1%5D%5D%5D%5D%2C%5B95381582%2C%5B%5B45729602%2Cnull%2Cnull%2C%5B1%5D%5D%2C%5B45753603%2Cnull%2Cnull%2C%5B1%5D%5D%5D%5D%2C%5B95381583%2C%5B%5B45729602%2Cnull%2Cnull%2C%5B1%5D%5D%2C%5B45753604%2Cnull%2Cnull%2C%5B1%5D%5D%5D%5D%5D%5D%2C%5B50%2C%5B%5B95382403%2C%5B%5B45794243%2Cnull%2Cnull%2C%5B1%5D%5D%5D%5D%2C%5B95386528%2C%5B%5Bnull%2C45767902%2Cnull%2C%5B%5D%5D%2C%5B45756824%2Cnull%2Cnull%2C%5B1%5D%5D%5D%5D%5D%5D%2C%5B10%2C%5B%5B95389581%5D%2C%5B95389582%2C%5B%5B635466687%2Cnull%2Cnull%2C%5B1%5D%5D%5D%5D%5D%5D%2C%5B10%2C%5B%5B95390088%5D%2C%5B95390089%2C%5B%5B45784857%2Cnull%2Cnull%2C%5B1%5D%5D%5D%5D%5D%5D%2C%5Bnull%2C%5B%5B95391735%5D%5D%5D%2C%5B10%2C%5B%5B95391980%5D%2C%5B95391981%2C%5B%5Bnull%2Cnull%2C45792627%2C%5Bnull%2Cnull%2C%5C%22https%3A%2F%2Fpagead2.googlesyndication.com%2Fpagead%2Fmanaged%2Fjs%2Factiveview%2Fcurrent%2Frx_omid_video.js%5C%22%5D%5D%5D%5D%2C%5B95391982%2C%5B%5Bnull%2Cnull%2C45792627%2C%5Bnull%2Cnull%2C%5C%22https%3A%2F%2Fpagead2.googlesyndication.com%2Fomsdk%2Freleases%2Flive%2Fomid_monitoring_bin.js%5C%22%5D%5D%5D%5D%5D%5D%2C%5B50%2C%5B%5B95392425%5D%2C%5B95392426%2C%5B%5B45761216%2Cnull%2Cnull%2C%5B1%5D%5D%5D%5D%5D%5D%2C%5B50%2C%5B%5B95393784%5D%2C%5B95393785%2C%5B%5B45796605%2Cnull%2Cnull%2C%5B1%5D%5D%5D%5D%5D%5D%2C%5B50%2C%5B%5B95394237%5D%2C%5B95394238%2C%5B%5B45801847%2Cnull%2Cnull%2C%5B1%5D%5D%5D%5D%5D%5D%5D%5D%5D%2Cnull%2Cnull%2C%5Bnull%2C1000%2C1%2C1000%5D%5D%22%7D&imalib_experiments=%5B44752996%2C95320805%2C95322027%2C95331589%2C95332046%2C95394238%5D&is_eap_loader=false&managed_js_experiment_id=0&page_correlator=410560948391932&pvsid=6304122972753376&top_accessible_page_url=%22https%3A%2F%2Fdao-mau.fandom.com%2Fvi%2Fwiki%2FC%25C3%25B4_B%25C6%25A1_Tho%25E1%25BA%25A3i_Cung%22
https://imasdk.googleapis.com/js/core/bridge3.774.0_en.html#deid=%22%22&eventfe_experiment_ids=%5B%5D&fid=%22goog_1959352237%22&genotype_experiment_data=%7B%22experimentStateProto%22%3A%22%5B%5B%5B45713128%2Cnull%2Cnull%2C%5B%5D%5D%2C%5B45796605%2Cnull%2Cnull%2C%5B%5D%5D%2C%5Bnull%2C745150931%2Cnull%2C%5Bnull%2C1%5D%5D%2C%5Bnull%2C749060184%2Cnull%2C%5Bnull%2C128%5D%5D%2C%5B841585769%2Cnull%2Cnull%2C%5B1%5D%5D%2C%5B846355750%2Cnull%2Cnull%2C%5B1%5D%5D%2C%5B45761044%2Cnull%2Cnull%2C%5B%5D%5D%2C%5B45722344%2Cnull%2Cnull%2C%5B%5D%5D%2C%5B45801847%2Cnull%2Cnull%2C%5B%5D%5D%2C%5B45774999%2Cnull%2Cnull%2C%5B1%5D%5D%2C%5B45784857%2Cnull%2Cnull%2C%5B%5D%5D%2C%5Bnull%2Cnull%2C45792627%2C%5B%5D%5D%2C%5B45668885%2Cnull%2Cnull%2C%5B%5D%5D%2C%5B45685340%2Cnull%2Cnull%2C%5B%5D%5D%2C%5B45765927%2Cnull%2Cnull%2C%5B1%5D%5D%2C%5B45734716%2Cnull%2Cnull%2C%5B%5D%5D%2C%5B45735891%2Cnull%2Cnull%2C%5B%5D%5D%2C%5B45663239%2Cnull%2Cnull%2C%5B%5D%5D%2C%5B45661356%2Cnull%2Cnull%2C%5B%5D%5D%2C%5B839547366%2Cnull%2Cnull%2C%5B1%5D%5D%2C%5B45676441%2Cnull%2Cnull%2C%5B%5D%5D%2C%5Bnull%2C45645574%2Cnull%2C%5B%5D%5D%2C%5B45688859%2Cnull%2Cnull%2C%5B%5D%5D%2C%5B45685601%2Cnull%2Cnull%2C%5B1%5D%5D%2C%5Bnull%2C45685602%2Cnull%2C%5Bnull%2C500%5D%5D%2C%5Bnull%2C45767902%2Cnull%2C%5Bnull%2C500%5D%5D%2C%5B45756824%2Cnull%2Cnull%2C%5B%5D%5D%2C%5B45794243%2Cnull%2Cnull%2C%5B%5D%5D%2C%5B45747172%2Cnull%2Cnull%2C%5B%5D%5D%2C%5B775241416%2Cnull%2Cnull%2C%5B%5D%5D%2C%5B781107959%2Cnull%2Cnull%2C%5B%5D%5D%2C%5B781107958%2Cnull%2Cnull%2C%5B%5D%5D%2C%5B792614055%2Cnull%2Cnull%2C%5B%5D%5D%2C%5B781107957%2Cnull%2Cnull%2C%5B%5D%5D%2C%5B45729602%2Cnull%2Cnull%2C%5B%5D%5D%2C%5B45753603%2Cnull%2Cnull%2C%5B%5D%5D%2C%5B45753604%2Cnull%2Cnull%2C%5B%5D%5D%2C%5B45761216%2Cnull%2Cnull%2C%5B%5D%5D%5D%2C%5B%5B16%2C%5B%5B1%2C%5B%5B31089630%5D%2C%5B31089631%2C%5B%5B45668885%2Cnull%2Cnull%2C%5B1%5D%5D%5D%5D%5D%5D%2C%5B1000%2C%5B%5B95332046%5D%5D%5D%2C%5Bnull%2C%5B%5B95332047%5D%5D%5D%2C%5B10%2C%5B%5B95338769%2C%5B%5Bnull%2C45645574%2Cnull%2C%5Bnull%2C1%5D%5D%5D%5D%2C%5B95338770%2C%5B%5Bnull%2C45645574%2Cnull%2C%5Bnull%2C2%5D%5D%5D%5D%5D%5D%2C%5B50%2C%5B%5B95345206%5D%2C%5B95345207%2C%5B%5B45661356%2Cnull%2Cnull%2C%5B1%5D%5D%5D%5D%5D%5D%2C%5B1%2C%5B%5B95351425%5D%2C%5B95351426%2C%5B%5B45676441%2Cnull%2Cnull%2C%5B1%5D%5D%5D%5D%5D%5D%2C%5B1%2C%5B%5B95373378%2C%5B%5B792614055%2Cnull%2Cnull%2C%5B1%5D%5D%5D%5D%2C%5B95373379%2C%5B%5B45747172%2Cnull%2Cnull%2C%5B1%5D%5D%2C%5B781107959%2Cnull%2Cnull%2C%5B1%5D%5D%2C%5B792614055%2Cnull%2Cnull%2C%5B1%5D%5D%2C%5B781107957%2Cnull%2Cnull%2C%5B1%5D%5D%5D%5D%5D%5D%2C%5B10%2C%5B%5B95378629%5D%2C%5B95378630%2C%5B%5B45729602%2Cnull%2Cnull%2C%5B1%5D%5D%5D%5D%2C%5B95381582%2C%5B%5B45729602%2Cnull%2Cnull%2C%5B1%5D%5D%2C%5B45753603%2Cnull%2Cnull%2C%5B1%5D%5D%5D%5D%2C%5B95381583%2C%5B%5B45729602%2Cnull%2Cnull%2C%5B1%5D%5D%2C%5B45753604%2Cnull%2Cnull%2C%5B1%5D%5D%5D%5D%5D%5D%2C%5B50%2C%5B%5B95382403%2C%5B%5B45794243%2Cnull%2Cnull%2C%5B1%5D%5D%5D%5D%2C%5B95386528%2C%5B%5Bnull%2C45767902%2Cnull%2C%5B%5D%5D%2C%5B45756824%2Cnull%2Cnull%2C%5B1%5D%5D%5D%5D%5D%5D%2C%5B10%2C%5B%5B95389581%5D%2C%5B95389582%2C%5B%5B635466687%2Cnull%2Cnull%2C%5B1%5D%5D%5D%5D%5D%5D%2C%5B10%2C%5B%5B95390088%5D%2C%5B95390089%2C%5B%5B45784857%2Cnull%2Cnull%2C%5B1%5D%5D%5D%5D%5D%5D%2C%5Bnull%2C%5B%5B95391735%5D%5D%5D%2C%5B10%2C%5B%5B95391980%5D%2C%5B95391981%2C%5B%5Bnull%2Cnull%2C45792627%2C%5Bnull%2Cnull%2C%5C%22https%3A%2F%2Fpagead2.googlesyndication.com%2Fpagead%2Fmanaged%2Fjs%2Factiveview%2Fcurrent%2Frx_omid_video.js%5C%22%5D%5D%5D%5D%2C%5B95391982%2C%5B%5Bnull%2Cnull%2C45792627%2C%5Bnull%2Cnull%2C%5C%22https%3A%2F%2Fpagead2.googlesyndication.com%2Fomsdk%2Freleases%2Flive%2Fomid_monitoring_bin.js%5C%22%5D%5D%5D%5D%5D%5D%2C%5B50%2C%5B%5B95392425%5D%2C%5B95392426%2C%5B%5B45761216%2Cnull%2Cnull%2C%5B1%5D%5D%5D%5D%5D%5D%2C%5B50%2C%5B%5B95393784%5D%2C%5B95393785%2C%5B%5B45796605%2Cnull%2Cnull%2C%5B1%5D%5D%5D%5D%5D%5D%2C%5B50%2C%5B%5B95394237%5D%2C%5B95394238%2C%5B%5B45801847%2Cnull%2Cnull%2C%5B1%5D%5D%5D%5D%5D%5D%5D%5D%5D%2Cnull%2Cnull%2C%5Bnull%2C1000%2C1%2C1000%5D%5D%22%7D&imalib_experiments=%5B44752996%2C95320805%2C95322027%2C95331589%2C95332046%2C95394238%5D&is_eap_loader=false&managed_js_experiment_id=0&page_correlator=196961606241140&pvsid=6304122972753376&top_accessible_page_url=%22https%3A%2F%2Fdao-mau.fandom.com%2Fvi%2Fwiki%2FC%25C3%25B4_B%25C6%25A1_Tho%25E1%25BA%25A3i_Cung%22
Thần tích
Hoạ sĩ Tree.
Thần tích 1
Đức Thái Bà nằm mộng thấy có người con gái xinh đẹp, dáng ngọc thướt tha, tóc mượt mắt sáng, má hồng, môi đỏ, cổ cao ba ngấn, mặc áo trắng. Nàng đến trước sập nằm dâng lên người một viên minh châu rồi nói rằng mình vốn là Thủy Cung Tiên Nữ, nay vâng lệnh cao minh lên phàm trần đầu thai vào nhà đó, sau này để giúp vua giúp nước, thì Thái Bà thụ thai.
Đến ngày 2/8 thì bỗng trên trời mây xanh uốn lượn, nơi Thủy Cung nhã nhạc vang lên. Đúng lúc đó, Thái Bà hạ sinh ra được một người con gái, xem ra thì nhan sắc mười phần đúng như trước kia đã thấy chiêm bao. Thấy sự lạ kì vậy nên bà chắc hẳn con mình là bậc thần nữ giáng hạ, sau này sẽ ra tay phù đời nên hết lòng nuôi nấng dạy dỗ bảo ban. Cô lớn lên trở thành người thiếu nữ xinh đẹp, tưởng như ví với các bậc tài nữ từ ngàn xưa, lại giỏi văn thơ đàn hát.
Đến khi cô vừa độ trăng tròn thì cũng là lúc nước nhà phải chịu ách đô hộ của giặc Minh, cô cùng thân mẫu lánh vào phía sâu vùng Hà Trung Thanh Hóa, nơi ngã ba bến Đò Lèn, Phong Mục. Trong cuộc kháng chiến chống quân Minh, cô đã có công giúp vua Lê trong những năm đầu kháng chiến (và có nơi còn nói rằng cô cũng hiển ứng giúp nhà Lê trong công cuộc “Phù Lê Dẹp Mạc” sau này).
Trong dân gian vẫn còn lưu truyền lại câu chuyện sau: Vào những năm đầu khởi nghĩa, quân ta (ý nói nghĩa quân do Lê Lợi chỉ huy) vẫn còn yếu về lực lượng, thường xuyên bị địch truy đuổi, một lần Lê Lợi (có sách nói là Lê Lai) bị địch đuổi đến ngã ba sông Thác Hàn ở Hà Trung thì gặp Cô Bơ đang tỉa ngô liền xin cô giúp đỡ. Cô bảo người lấy quần áo nông dân mặc vào, còn áo bào thì đem vùi xuống dưới ruộng ngô rồi cùng cô xuống ruộng giả như đang tỉa ngô.
Hoạ sĩ Trần Tuấn Long.
Vừa lúc đó thì quân giặc kéo đến, chúng hỏi cô có thấy ai chạy qua đo không thì cô bảo rằng chỉ có cô và anh trai (do Lê Lợi đóng giả) đang tỉa ngô, thấy vậy quân giặc bỏ đi. Lê Lợi rất biết ơn cô, hẹn ngày sau đại thắng khải hoàn sẽ rước cô về triều đình phong công và phong cô làm phi tử. Sau đó cô cũng không quản gian nguy, bí mật chèo thuyền trên ngã ba sông, chở quân sĩ qua sông, có khi là chở cả quân nhu quân lương. Có thể nói trong kháng chiến chống Minh thì công lao của cô là không nhỏ.
Đến ngày khúc hát khải hoàn cất lên thì vua Lê mới nhớ đến người thiếu nữ năm xưa ở đất Hà Trung, liền sai quân đến đón, nhưng đến nơi thì cô đã thác tự bao giờ. Vua còn nghe các bô lão kể lại là ngày qua ngày cô đã một lòng đợi chờ, không chịu kết duyên cùng ai, cho đến khi thác hóa vẫn một lòng kiên trinh.
Hoạ sĩ Nguyễn Trà My
Advertisement
“Lê Triều Thần Phả Ngoại Biên”
Vào khoảng năm 1432, vua Lê Lợi có một đêm mộng thấy một nữ thủy thần báo mộng: “Ta là con gái vua Thủy tề đây. Nhà vua còn nhớ là nợ ta một lời hẹn ước hay không? Bây giờ nghiệp đế vương đã thành sao chưa thấy trả?”. Vua Lê Lợi giật mình tỉnh dậy mới nhớ lại chuyện cũ.
Họa sĩ Nguyễn Trà My.
Ngày xưa, vào những năm đầu khởi nghĩa, Lê Lợi bị địch đuổi đến ngã ba sông Thác Hàn ở Hà Trung thì gặp cô gái xinh đẹp, đoan trang đang tỉa ngô được cô cứu thoát.Vua Lê Lợi để tỏ biết ơn cô, có nói với cô rằng: “Ta có một cháu trai tuấn tú, khôi ngô, văn võ song toàn. Sau này kháng chiến thành công ta sẽ gả cháu ta cho cô.” Người mà Lê Lợi nhắc đến chính là tướng quân Lê Khôi, cháu trai của Lê Lợi (Tướng Lê Khôi chính là một trong các hiện thân của Quan Hoàng Mười được thờ tại đền Củi ngày nay). Cô gái ấy chính là hiện thân của Cô Bơ.
Tương truyền rằng, sau thắng lợi, Vua Lê Lợi có quay lại tìm cô gái nhưng không thấy. Như vậy lời hứa gả cô cho tướng Lê Khôi đã không được thực hiện.Sau giấc mơ, biết cô gái tỉa ngô nơi xưa chính là con gái vua Thủy Tề, hiện thân lên cõi trần để giúp vua xây dựng nghiệp lớn, vua Lê Lợi đã phong cô là “Thượng Đằng Thần” và cho xây dựng đền Cô, để tưởng nhớ công lao của Cô.
Thần tích 2
Theo huyền sử, vào khoảng những năm đầu đại Hồng Đức triều vua Lê Thánh Tông (1460- 1497), thái úy Lê Thọ Vực sau khi lập được nhiều công trạng được vua phong chức “Bình Trương Quân Quốc Trọng Sự”, rồi đến chức “Sùng Quốc Công”, giao chấn giữ biên ải Ba Bông “rừng thiêng nước độc”.
Lúc ấy xảy ra một trận giao tranh ác liệt kéo dài, bất phân thắng bại, tình thế rất nguy cấp. Đêm hôm ấy, danh tướng mơ thấy một người con gái mặc xiêm y trắng trên mây giáng xuống ngã Ba Bông, rẽ nước bước lên kiệu võng mà nói rằng: “Hãy lui quân về Nhị Sơn hạ thủy mà vây hãm, lên núi Thạch Bàn mà cầu Mẫu Thoải tất ứng linh”. Theo lời, danh tướng dẫn quân xuôi về Chí Thủy (thác Hàn Sơn bây giờ) dâng lễ cầu Mẫu rồi bố trí quân binh mai phục. Ứng báo của Mẫu cho kế phá giặc là lấp đá chặn dòng, lấy thủy triều dâng, làm nghi binh nhử giặc vượt qua bãi đá ngầm. khi nước thủy triều xuống thì tổng lực phản công. Thuyền giặc rút chạy bị vấp vào bãi đá ngầm, lật nhào đắm rất nhiều. Quân mai phục đổ ra đánh úp, quân giặc chết nhiều vô kể và thất bại thảm hại, không còn dám quấy nhiễu nữa. (Dấu tích bãi đá ở Thác Hàn vẫn còn cho đến ngày nay).
Để đáp lại ân đức của thánh thần, tướng quân Lê Thọ Vực tâu vua, vua Lê cho lập đền thờ Cô Ba ở bờ bãi bồi Ba Bông hiện nay, đền thờ Đệ Tam Thánh Mẫu ở non cao Thạch Bàn thác Hàn Chí Thủy (về sau mới di dời xuống bên sông để nhân dân thuận lợi việc thăm viếng). Nhớ ơn công đức của tướng quân Lê Thọ Vực, nhân dân địa phương đã lập đền thờ ngay phía dưới trước đền Mẫu, được tách rời bởi sân Đại Bái. Từ đó đến nay vẫn giữ nguyên sự sắp xếp như vậy.
Advertisement
Nghi thức hầu bóng
Cô Bơ là một trong số những Thánh Cô thường xuyên về ngự đồng. Khi ngự đồng Cô làm lễ tấu hương. Tay Cô cầm đôi chèo, lưng giắt tiền đồ, đầu cài ba nén nhang, Cô chèo đò du ngoạn danh lam thắng cảnh. Chèo thuyền xong, Cô lấy dải lụa hồng đi đo nước, đo mây.
Trang phục và phụ kiện
– Áo ngũ thân trắng
– Đầu đội khăn vành dây có thắt lét trắng, đôi khi cài ba nén hương
– Đôi khi dùng thắt dải lưng hồng để đo nước, đo mây
– Tay cầm đôi mái chèo, bẻ lái dạo chơi khắp nơi, bên hông dắt túi tiền đò
– Lúc chèo thuyền có khi có còn khoác thêm chiếc áo choàng trắng
Hình ảnh
Thanh đồng hầu giá Cô Bơ, chèo thuyền.
NAG: Quỳnh Nguyễn.
Nguồn: Diễn Đàn Hát Văn Việt Nam.
Thanh đồng Tô Thiên Hương hầu giá Cô Bơ, chèo thuyền.
NAG Văn Đức Huy.
Thanh đồng Tô Thiên Hương hầu giá Cô Bơ, thưởng trà.
NAG Văn Đức Huy.
Advertisement
Hình ảnh tượng thờ
Nguồn: Căn.
Nguồn: Căn.
Nguồn: Căn.
Nguồn: Căn.
Nguồn: Căn.
Nguồn: Căn.
Nguồn: Căn.
Tôn tượng Cô Bơ tại Phúc Lâm Linh Từ.
Nguồn: Căn.
Nguồn: Căn.
Nguồn: Căn.
Advertisement
Tham khảo
- Four Palaces – Tứ Phủ, “Thần Điện Đạo Mẫu Tứ Phủ”, https://fourpalacestuphu.com/than-dien-dao-mau-tu-phu/
-===================================
==========================================================================================
Cô Ba Thoải Cung còn gọi là Cô Bơ Hàn Sơn, Cô Ba Hàn Sơn, Cô Bơ Thác Hàn được thờ tại Đền Ba Bông tại xã Hàn Sơn, huyện Hà Trung, tỉnh Thanh Hóa thuộc khu du lịch tâm linh Hàn Sơn.
Hiện nay đền Cô Ba Thoải Cung đang được tu bổ Tam Quan và phần sân. Sau này, khi tu bổ xong đền Cô Ba Thoải sẽ trở thành một địa điểm du lịch tâm linh tuyệt đẹp.
Thần tích về Cô Ba Thoải Cung
Có tài liệu cho rằng: Cô Ba Thoải Cung vốn là con Vua Thủy Tề, được phong là Thoải Cung Công Chúa. Cô Ba Thoải Cung đứng hàng thứ ba trong Tứ Phủ Thánh Cô. Sau này, Cô được giáng sinh vào thời Lê Trung Hưng. Trong cuộc kháng chiến chống quân Minh, có có công giúp vua Lê Lợi trong những những ngày đầu khởi nghĩa. Sau này, sau khi cô hóa, cô còn linh ứng giúp vua Lê trong cuộc diệt Mạc phù Lê.
Trong dân gian vẫn còn lưu truyền lại câu chuyện sau: Vào những năm đầu khởi nghĩa, quân ta (ý nói nghĩa quân do vua Lê Lợi chỉ huy) vẫn còn yếu về lực lượng, thường xuyên bị địch truy đuổi, một lần Lê Lợi (có sách nói là Lê Lai) bị địch đuổi đến ngã ba sông Thác Hàn ở Hà Trung thì gặp Cô Bơ đang tỉa ngô liền xin cô giúp đỡ, cô bảo người lấy quần áo nông dân mặc vào, còn áo bào thì đem vùi xuống dưới ruộng ngô rồi cũng cô xuống ruộng giả như đang tỉa ngô. Vừa lúc đó thì quân giặc kéo đến, chúng hỏi cô có thấy ai chạy qua đo không thì cô bảo rằng chỉ có cô và anh trai (do Lê Lợi đóng giả) đang tỉa ngô, thấy vậy quân giặc bỏ đi. Lê Lợi rất biết ơn cô, hẹn ngày sau đại thắng khải hoàn sẽ rước cô về Triều Đình phong công và phong cô làm phi tử. Sau đó cô cũng không quản gian nguy, bí mật chèo thuyền trên ngã ba sông, chở quân sĩ qua sông, có khi là chở cả quân nhu quân lương. Có thể nói trong kháng chiến chống Minh thì công lao của cô là không nhỏ. Đến ngày khúc hát khải hoàn cất lên thì vua Lê mới nhớ đến người thiếu nữ năm xưa ở đất Hà Trung, liền sai quân đến đón, nhưng đến nơi thì cô đã thác tự bao giờ, còn nghe các bô lão kể lại là ngày qua ngày cô đã một lòng đợi chờ, không chịu kết duyên cùng ai, cho đến khi thác hóa vẫn một lòng kiên trinh.
Người ta cho rằng, Cô Bơ được lệnh Vua Cha giáng trần để giúp vua, đến chí kì mãn hạn thì có xe loan lên đón rước cô về Thủy Cung. Sau đó cô hiển linh giúp dân chúng ở vùng ngã ba sông, độ cho thuyền bè qua lại được thuận buồm xuôi gió vậy nên cô còn có danh hiệu là Cô Bơ Bông (do tích cô giáng ở ngã ba sông) hay Cô Bơ Thác Hàn (theo tên gọi ở nơi quê nhà). Ai hữu sự đến kêu van cửa cô đều được như ý nên danh tiếng cô vang lừng khắp nơi nơi Cô Bơ luôn giá ngự về đồng, già trẻ, từ đồng tân đến đồng cựu, hầu như ai cũng hầu về Cô Bơ Bông. Khi cô giáng vào ai, dù già hay trẻ thì sắc mặt đều trở nên hồng hào tươi tốt, đẹp đẽ lạ thường. Khi cô ngự đồng, cô thường mặc áo trắng, đầu đội khăn đóng (khăn vành dây) có thắt lét trắng (có khi dùng thắt dải lưng hồng) rồi cô cầm đôi mái chèo, bẻ lái dạo chơi khắp nơi. Lúc chèo thuyền có khi có còn khoác thêm chiếc áo choàng trắng, trên khăn có cài ba nén hương, bên hông có dắt tiền đò, rồi khi chèo thuyền xong, cô lại cầm dải lụa để đi đo gió đo nước đo mây. Lúc cô an tọa người ta thường xin cô thuốc để trị bệnh, vậy nên Cô Bơ ngự về thường hay làm phép “thần phù” để ban thuốc chữa bệnh. Vì theo quan niệm nguyên xưa Cô Bơ Bông hầu cận Mẫu Thoải, lại theo sự tích nơi quê nhà cô là ở đất Hà Trung, Thanh Hóa, ngã ba Bông bến đò Lèn nên đền cô được lập ở đó, gần đền Mẫu Thác Hàn (chính là Mẫu Thoải), gọi tên là Đền Cô Bơ Bông thuộc xã Hà Sơn, huyện Hà Trung, tỉnh Thanh Hóa, trước đây đường đi vào rất khó khăn, nhưng hiện giờ đã được tu sửa nên giao thông đã dễ dàng hơn\”.
Một huyền tích khác về Cô Ba Thoải Cung Hàn Sơn
\”Theo huyền sử, vào khoảng những năm đầu đại Hồng Đức triều vua Lê Thánh Tông (1460- 1497), thái úy Lê Thọ Vực sau khi lập được nhiều công trạng được vua phong chức “Bình Trương Quân Quốc Trọng Sự”, rồi đến chức “Sùng Quốc Công”, giao chấn giữ biên ải Ba Bông “Rừng thiêng nước độc”. Trong một trận giao tranh ác liệt kéo dài, không phân thắng bại mà tình thế rất nguy cấp. Đêm hôm ấy, danh tướng đã mơ thấy một người con gái mặc xiêm y trắng trên mây giáng xuống ngã Ba Bông, rẽ nước bước lên kiệu võng mà nói rằng: “Hãy lui quân về Nhị Sơn hạ thủy mà vây hãm, lên núi Thạch Bàn mà cầu Mẫu thoải tất ứng linh”. Theo lời, danh tướng dẫn quân xuôi về Chí Thủy (Thác Hàn Sơn bây giờ) dâng lễ cầu Mẫu rồi bố trí quân binh mai phục. Ứng báo của Mẫu cho kế phá giặc là lấp đá chặn dòng, lấy thủy triều dâng, làm nghi binh nhử giặc vượt qua bãi đá ngầm, khi nước thủy triều xuống thì tổng lực phản công, thuyền giặc rút chạy bị vấp vào bãi đá ngầm, lật nhào chìm đắm rất nhiều, quân mai phục đổ ra đánh úp, quân giặc chết nhiều vô kể và thất bại thảm hại, không còn dám quấy nhiễu nữa. (Dấu tích bãi đá ở Thác Hàn vẫn còn cho đến ngày nay).
\”Thác Hàn Sơn lừng lẫy chiến công, nức tiếng muôn phương, oanh liệt một thời. Người con gái trong kiệu võng về báo mộng cho tướng quân Lê Thọ Vực đêm hôm ấy chính là con gái Ngọc Hồng thượng đế (Công chúa Mai Hoa) mà nay gọi là Cô Ba hay Cô Bơ thoải phủ đền Ba Bông. Còn người báo mộng hiến kế để tướng quân Lê Thọ Vực phá giặc là “Đệ Tam Thủy Tiên Thánh Mẫu Bạch Ngọc Hồ Trung Xích Thủy Tinh Xích Lân Long Nữ” hay còn gọi là Mẫu Đệ Tam, Mẫu Thoải, Mẫu Hàn Sơn đều là một. Để đáp lại ân đức của thánh thần, tướng quân Lê Thọ Vực tâu vua, vua Lê cho lập đền thờ Cô Ba ở bờ bãi bồi Ba Bông hiện nay. Đền thờ Đệ Tam Thánh Mẫu ở non cao Thạch Bàn thác Hàn Chí Thủy (về sau mới di dời xuống bên sông để nhân dân thuận lợi việc thăm viếng). Nhớ ơn công đức của tướng quân Lê Thọ Vực, nhân dân địa phương đã lập đền thờ ngay phía dưới trước đền Mẫu, được tách rời bởi sân Đại Bái (Từ đó đến nay vẫn giữ nguyên sự sắp xếp đó).
=-===================
===================================================================================================================
Cô Bơ là ai?
Cô Ba Thoải Cung được biết đến với tên gọi khác là Cô Ba Hàn Sơn, Cô Bơ Thác Hàn, Cô Bơ Hàn Sơn.
Cô Bơ Thoải là thánh cô thứ 3 trong hàng Tứ phủ Thánh cô, người chuyên cai quản miền Thoải Cung vì vậy được dân gian gọi là Cô Bơ Thoải Cung. Cô là con gái của vua Thủy Tề ở Thoải Cung. Có người nói rằng, Cô là con gái của Long Vương được Mẫu cho theo hầu cận.
Có rất nhiều thần tích về Cô Bơ Thoải Cung, sau đây là chúng tôi xin trình bày một số thần tích được lưu truyền đến ngày nay.
Cô Bơ là con gái Vua Thuỷ Tề
Tương truyền, Cô Bơ vốn là con vua Thủy tề dưới Thủy cung, được phong là Thoải Cung công chúa, ra vào cung Quảng Hàn. Cô Bơ Thoải sinh vào triều đại vua Lê Trung Hưng. Trước đó, Đức Thái Bà nằm mơ có người con gái xinh đẹp, thướt tha, mặc áo trắng đến trước sập dâng lên người viên minh châu rồi giới thiệu là Thủy Cung Tiên Nữ, theo lệnh cao minh đầu thai vào nhà đó, để giúp vua giúp nước. Sau đó thì Thái Bà thụ thai.
Đến ngày 2 tháng 8 khi bầu trời mây xanh uốn lượn, nhã nhạc ở nơi Thủy Cung vang lên Thái Bà sinh ra được một người con gái, có nhan sắc mười phần đúng y như lúc chiêm bao bà đã thấy. Thấy vậy nên bà cho rằng con mình là bậc thần nữ hạ trần, sau này sẽ ra tay phù đời nên bà hết lòng nuôi nấng bảo ban dạy dỗ.
Cô lớn lên thành người thiếu nữ xinh đẹp, lại giỏi văn thơ đàn hát. Đến độ trăng tròn cũng là lúc nước nhà bị giặc minh xâm chiếm. Cô cùng thân mẫu lánh vào vũng Hà Trung Thanh Hóa, trong cuộc kháng chiến chống quân Minh cô giúp vua Lê đánh giặc. Trong dân gian còn lưu truyền câu chuyện sau:
Vào buổi đầu của cuộc khởi nghĩa Lam Sơn, quân ta vẫn còn yếu về lực lượng, thường xuyên bị địch truy đuổi. Có lần Lê Lợi (có sách nói là Lê Lai) bị quân thù đuổi đến ngã ba sông Thác Hàn tại vùng Hà Trung thì bắt gặp Cô Bơ liền xin cô giúp đỡ. Cô đưa quần áo nông dân bảo Lê Lợi mặc vào rồi cùng cô xuống ruộng vờ như hai anh em đang tỉa ngô. Với sự giúp đỡ của cô Lê Lợi tránh được đám quân giặc kéo đến. Lê Lợi rất biết ơn cô, hẹn ngày sau khi đại thắng sẽ rước cô về triều đình phong công và phong cô làm phi tử.
Sau đó, cô cũng không quản gian nguy, bí mật chèo thuyền chở quân sĩ qua ngã ba sông, và giúp chở cả quân lương. Có thể nói, trong kháng chiến chống Minh thì công lao của cô là rất lớn. Đến ngày khúc hát khải hoàn thành công vua Lê nhớ đến cô gái năm xưa ở vùng đất Hà Trung, ngài đã sai quân đến đón, nhưng cô đã thác hóa tự bao giờ. Theo lời của các bô lão kể lại cô đã một lòng chờ đợi, không chịu kết duyên cùng ai, đến tận khi thác hóa vẫn kiên trinh.
Người ta cho rằng, Cô Bơ được lệnh Vua cha giáng trần để giúp Vua, đến chí kỳ mãn hạn, có xe loan lên đón rước cô về Thuỷ Cung. Sau đó, cô hiển linh giúp dân chúng ở vùng ngã ba sông, độ cho thuyền bè qua lại được thuận buồm xuôi gió. Vậy nên cô còn có danh hiệu là Cô Bơ Bông do tích Cô giáng ở ngã ba sông hay Cô Bơ Thác Hàn do tên gọi ở nơi quê nhà.
Một huyền tích khác
Vào khoảng những năm đầu Đại Hồng Đức – triều đại Vua Lê Thánh Tông (1460 – 1497), thái úy Lê Thọ Vực, được giao trấn giữ biên ải Ba Bông rừng thiêng nước độc. Trong một trận chiến kéo dài, tình thế nguy cấp. Đêm đó. Lê Thọ Vực đã mơ thấy một tiên nữ mặc xiêm y trắng trên mây giáng xuống ngã Ba Bông, rẽ nước bước lên kiệu võng mà nói rằng: “Hãy lui quân về Nhị Sơn hạ thủy mà vây hãm, lên núi Thạch Bàn mà cầu Mẫu thoải tất ứng linh”.
Theo lời, danh tướng Lê Thọ Vực đã dẫn quân xuôi về Thác Hàn Sơn dâng lễ cầu Mẫu rồi bố trí quân binh mai phục. Ứng báo của Mẫu cho kế phá giặc là lấp đá chặn dòng, lấy thủy triều dâng, làm nghi binh nhử giặc vượt qua bãi đá ngầm; khi nước thủy triều xuống thì tổng lực phản công, thuyền giặc rút chạy bị vấp vào bãi đá ngầm, lật nhào chìm đắm rất nhiều, quân mai phục đổ ra đánh úp, quân giặc chết nhiều vô kể và thất bại thảm hại, không còn dám quấy nhiễu nữa. Dấu tích bãi đá ở Thác Hàn vẫn còn đến ngày nay.
“Thác Hàn Sơn lừng lẫy chiến công
Nức tiếng muôn phương oanh liệt một thời.”
Người con gái trong kiệu võng về báo mộng cho tướng quân Lê Thọ Vực đêm hôm ấy chính là con gái của Ngọc Hồng Thượng Đế – công chúa Mai Hoa, mà nay gọi là Cô Ba hay Cô Bơ Thoải Phủ đền Ba Bông. Còn người báo mộng hiến kế để tướng quân phá giặc là Đệ Tam Thuỷ Tiên Thánh Mẫu Bạch Ngọc Hồ Trung Xích Thuỷ Tinh Xích Lân Long Nữ hay còn gọi là Mẫu Đệ Tam, Mẫu Thoải, Mẫu Hàn Sơn.
Để đáp lại ân đức của thánh thần, tướng quân Lê Thọ Vực tâu vua, vua Lê cho lập đền thờ Cô Ba ở bãi bồi Bơ Bông hiện nay và đền thờ mẫu Đệ Tam ở vùng này.
Căn cô Bơ là gì?
Trong tâm linh, mỗi người khi được sinh ra thì đều có linh hồn nhập vào xác. Mỗi linh hồn đó đều có những đặc điểm và tính cách riêng. Người Việt luôn quan niệm mọi việc trên thế gian đều tuân theo số mệnh và quy luật nhân quả.
Người có căn cô Bơ có số mệnh được định sẵn là hầu thánh để làm lính, làm đồng. Người này sẽ có tính cách giống cô Bơ và được thể hiện qua những điểm sau:
- Ngoại hình thanh thoát
- Tâm tính và phong thái nữ tính
- Giàu lòng trắc ẩn và chứa nhiều cảm xúc
- Diện trang mục màu trắng
- Tình duyên lận đận
- Khi đi lễ Thánh cô thì rưng rưng và có khi là khóc.
Thờ phụng
Đền cô Bơ (xã Hàn Sơn, Hà Trung, Thanh Hóa)
Đền cô Bơ nằm tại xứ Hà Trung, Thanh Hóa, gần ngã ba bến Đò Lèn.
Những năm 1939 – 1940, Ngôi đền cô Bơ bị giặc Nhật phá đổ nhưng nhờ cụ Nguyễn Trọng Khanh bí mật cứu gỡ một số bài vị và pho tượng của cô đêm giấu.
Sau đó Cụ lập đền Trần Hưng Đạo cách đền cũ khoảng 200m thực chất là lập lại đền cô Bơ. Đến Năm 1996, ngôi đền Cô Bơ được công nhận là di tích văn hóa lịch sử cấp Quốc Gia.
Đền cô Bơ (Tuyên Quang)
Tọa lạc sát bờ sông Lô, nhìn sang bên kia là núi được bao phủ bởi mây, bốn bể đều là thiên nhiên hùng vĩ. Nơi đây là địa điểm lý tưởng để rời xa sự xô bồ của đô thị, vừa lễ Cô vừa thăm quan, tận hưởng không khí trong lành, thanh tịnh.
Ngoài ra thì còn có di tích đền cô Bơ có địa chỉ tại thôn Yên Lạc, xã Mộc Nam, huyện Duy Tiên, tỉnh Hà Nam.
Ngày 12.6 âm lịch là ngày rước Cô lên đền Mẫu, cũng là khánh tiệc của Cô. Nhưng ngày mất của Cô tương truyền là ngày 8/2. Nhiều nơi vẫn làm ngày tiệc Cô vào 8/2.
