Bà Chúa Năm Phương – Vũ Quận Bạch Hoa Công Chúa | 2 nhap 1

Thần tích về Chúa Năm Phương

     Chúa Năm Phương được sinh ra trong một gia đình họ Vũ tại làng cổ Gia Viên thuộc quận Ngô Quyền, Hải Phòng; nay là phường Gia Viên, Phố Cấm. Tên thật của bà là Vũ Thị Quyến Hoa.

     Khi Ngô Quyền khởi binh chống lại quân Nam Hán, bà được phong nữ tướng lo việc quân lương. Với những đóng góp to lớn của bà, Ngô Quyền đã phong tước hiệu cho bà là Ngô Vương Vũ quận chúa. Vì vậy, bà còn được coi là Bà Chúa Kho của riêng đất Hải Phòng.

     Năm 1924, Vua Khải Định (triều Nguyễn) chính thức sắc phong tặng Bà là “Vũ quận Quyến Hoa Công chúa Tôn Thần” và chuẩn cho làng Gia Viên được phụng thờ. 

    Năm 1934, Vua bảo Đại sắc phong bà là \”Hộ Quốc Trang Huy Thượng Đẳng Thần\”.

     Tuy nhiên, không chỉ ở làng Gia Viên, sau này, cứ ở đâu có thờ Ngô Quyền thì ở đó đều có phối hưởng thờ Bà chúa Vũ quận.

     Tương truyền, trước khi đánh trận trên sông Bạch Đằng, Đức thánh Trần Hưng Đạo đã vào đền thắp hương và đã được Bà phù hộ cho đánh tan quân địch. 

     Trong tiềm thức người dân Hải Phòng, Bà chúa Vũ Quận không phải người trần gian mà là một vị tiên nữ trên Thiên Đình được giáng trần để phù hộ cho nước, che chở cho dân”. Khi đã hồi tiên, Chúa Bà được giao quyền cai quản năm phương trời đất, bản cảnh bản xứ ngũ phương vậy nên được tôn xưng là Bà Chúa Năm Phương.  
Một số nơi thờ Chúa Năm Phương ở Hải Phòng

      1. Bát hương Vườn hoa Chéo

      Theo Thủ nhang đồng thày Hoàng Gia Bổn – Nghệ nhân dân gian  thì ngày xưa, đây là Miếu thờ chính của Chúa Năm Phương. Vào khoảng năm 1968, nhà nước cho xây dựng vườn hoa, ngôi miếu đã bị phá. Đồ thờ tự của miếu được đưa về đền Tiên Nga – 53 Lê Lợi, bát hương được đưa về Đền Cấm (hay còn gọi là chùa Cấm). 

      Tương truyền, thời Pháp thuộc, có một bà me tây (vợ của ông chủ Nhà máy cơ khí Robert) bị lạc mất con. Bà đã đến ngôi miếu này để cầu tìm con bị thất lạc. Ngay sau khi cầu, bà đã tìm thấy con. Vì thế, bà me tây để trả ơn Chúa đã đầu tư tu bổ miếu Chúa trở thành một ngôi miếu thờ Chúa Năm Phương nguy nga tại Hải Phòng. 

     Có tài liệu thì cho rằng bà me tây đó có xúc phạm Miếu Chúa Năm Phương, nên bị Chúa hành cho chí rận đầy người. Sau đó bà me tây đã đến đền cầu đảo để xin Chúa tha tội, sau đã khỏi bệnh. Sau khi khỏi bệnh, bà đã phát tâm tôn tạo miếu của Chúa. Theo ý kiến riêng của người viết thì truyền thuyết này không có tính thuyết phục lắm so với truyền thuyết bà bị lạc mất con.

Bát hương thờ chúa Năm Phương tại Vườn Hoa Chéo

      Hiện nay, tại Vườn Hoa Chéo ngôi miếu không còn nữa. Nhân dân dựng lại một bát hương để thờ Chúa và cũng là ghi nhận nơi đây đã từng là nơi thờ của Chúa. Bát hương này hiện được một thanh đồng giữ hương khói thường xuyên.

     2. Đền Cấm 

     Đền Cấm còn gọi là chùa Cấm, tại phường Gia Viên, phố Cấm, Ngô Quyền, Hải Phòng. Đây chính là quê hương của Chúa lúc sinh thời. Nơi đây, trước đây có một ngôi miếu thờ riêng của Chúa Năm Phương. 

Tượng Chúa Năm Phương tại cung phí trước Cung Cấm tại Đền Cấm

        Sau này, do ngôi chùa bên cạnh bị xuống cấp, nên các pho tượng của ngôi chùa này được ghép phối thờ với ngôi miếu thờ bà chúa Năm Phương. Vì thế ngôi đền thờ theo hình thức: Tiền Phật, Hậu Thánh. Cũng vì thế nơi đây, bà con quanh vùng vẫn quen gọi đó là Chùa Cấm. Nhưng thực chất gọi là Đền Cấm thì đúng hơn.

Cảnh tại sân Đền Cấm

      Nơi đây, cung cấm thờ Chúa Bà Năm Phương với tượng Chúa Năm Phương. Phía ngoài cung cấm cũng có ban thờ tượng Chúa Bà Năm Phương để mọi người lễ. 

Cảnh sân đền Cấm

      Đây có thể coi là nơi thờ chính của Chúa Năm Phương, bởi đây được coi là quê hương của bà và cũng là nơi giữ bát hương của bà từ đền Vườn Hoa Chéo đưa về.

     3. Đền Tiên Nga

     Đền Tiên Nga ngụ tại 53 – phố Lê Lợi có cung cấm là thờ Tam Tòa Thánh Mẫu, bên ngoài cung cấm là có ban thờ Chúa Năm Phương rất nguy nga.

Ban thờ Chúa Năm Phương tại đền Tiên Nga

      Căn cứ sự phối thờ này có thể nói đây là đền thờ Tam Tòa Thánh Mẫu và Chúa Năm Phương được phối thờ thêm.

 4. Đền Cây Đa 13 gốc

     Đền cây đa 13 gốc nằm tại xóm Trại, phường Đằng Giang, quận Ngô Quyền, Hải Phòng. 

     Dưới gốc đa có một miếu thờ, trong miếu có một tấm bia đá khắc chữ Hán Nôm. Theo người dân địa phương miếu đã có từ lâu đời, thờ đức Thành hoàng làng có tên là Thổ Vượng – người có công giúp dân khai hoang, lập và giữa làng Trại xưa. Như vậy, ngôi miếu dưới gốc đa này là nơi thờ thần hoàng làng và sau đó được phối thờ Chúa Bà Năm Phương

Đền Cây đa 13 gốc

     Đây cũng chính là nơi được coi là Bà chúa Năm Phương hiển linh về ngự. Vì thế, đây là là nơi người dân khắp nơi về lễ Chúa Năm Phương chủ yếu là tại đây.

    Tuy gọi là đền, nhưng thực chất nơi đây chỉ là một miếu nhỏ ngay dưới gốc đa. Ngôi miếu cổ này xưa đã được sửa chữa, tu bổ và trở thành miếu thờ tượng của Chúa Năm Phương và hương án của Thành hoàng làng.

Ngôi miếu nhỏ dưới gốc cây đa 13 gốc

Truyền thuyết về sự hiển linh của Chúa Năm Phương của đền cây đa 13 gốc:  Vào thời Pháp thuộc, có người phu xe đứng chờ khách ở gần đền cũ vào lúc nửa đêm, bỗng thấy có người con gái mặc quần áo trắng gọi xe về khu vực xóm Trại. Khi người phu xe chở đến cây đa 13 gốc, bỗng người con gái biến mất, trên xe chỉ còn lại tiền âm phủ. Người ta cho rằng người con gái đó chính là Chúa Năm Phương. Chính từ truyền thuyết này mà nơi đây đã trở thành nơi thờ Chúa Năm Phương.

     Chính xuất phát từ truyền thuyết này, người dân hay dâng mã Chúa Năm Phương trên xe kéo của một phu xe.

Câu chuyện khác về đền cây đa 13 gốc: Vào thời Pháp thuộc nơi đây là phố Cô Đầu, bởi có nhiều nhà hát cô đầu (còn được gọi là hát ả đào hay ca trù). Có một ca nương chẳng may yểu mệnh mất đúng vào giờ thiêng, nên rất linh thiêng. Có người thương cảm dựng miếu thờ tại khu vực gốc cây đa. 

Một số nơi thờ Chúa Năm Phương khác đáng chú ý khác ở Hải Phòng

    – Đền Bảo Phúc tại 12 – phố Trần Phú. Đây là một ngôi đền nhỏ hiện nằm trong khuôn viên của khách sạn Habeview. Ngôi đền này mới được xây dựng trên cơ sở một ngôi miếu thờ Chúa Nam Phương.

Đền Bảo Phúc thờ Chúa Năm Phương

    – Đền thờ Chúa Nam Phương tại số 1 – phố Lê Hồng Phong. Đây là ngôi đền do một công ty xây dựng phát tâm công đức khi được cấp mảnh đất xây dựng trung tâm thương mại tại đây. Trước đây, tại đây chỉ là một miếu thờ nhỏ thờ Chúa Năm Phương.

Đền thờ Chúa Năm Phương ở số 1 Lê Hồng Phong

     Ngôi đền có thờ tượng của Chúa Bà Năm Phương và Chúa Quỳnh, Chúa Quế là hai hầu cận của Chúa Năm Phương.

Tượng Chúa Năm Phương số 1 Lê Hồng Phong

       – Đền Nam Phương Linh Từ tại Đồ Sơn tại ngõ 155 phố Suối Rồng, khu 1 quận Đồ Sơn thành phố Hải Phòng. Đền này nằm gần Đền Cô Chín Suối Rồng. 

     Đây là một ngôi đền được xây dựng vào năm 1996 do thủ nhang Hoàng Gia Bổn chủ trì việc khởi công và hoàn thiện ngôi đền.

    Ngôi đền tương đối là uy nghi. Đền có các cung chính là ban công đồng, ban Trần triều, ban Sơn Trang. Sau ban Công đồng là Cung Chúa Bà Năm Phương, có tượng Chúa Bà và 2 tượng Chúa Quỳnh, Chúa Quế hai bên – Hai công chúa hầu cận của Chúa Bà.

Lời ban biên tập:Xin chân thành cảm ơn các đồng thầy, thủ nhang Hoàng Gia Bổn, Lưu Đức Thắng và các ban quản lý nhà đền đã cung cấp cho chúng tôi các thông tin để viết nên bài viết này.

=====

=======

Bà Chúa Năm Phương là vị chúa bà linh thiêng. Bà vốn là một tiên nữ trên trời, sau giáng trần trở thành một nữ tướng anh dũng lừng danh dưới thời Ngô Vương. Đền thờ chúa bà được nhân dân lập tại nhiều nơi. Hàng năm, hàng ngàn lượt khách hành hương đổ về cúng lễ, dâng hương cầu lộc, cầu tài nơi cửa chúa bà.

NỘI DUNG [ẩn]

Sự tích Bà Chúa Năm Phương

“Ngũ Phương Vũ Quận Quyến Hoa Công Chúa

Sắc phong hộ quốc trang huy Thượng Đẳng Thần”

Bà Chúa Năm Phương hay còn có những tôn xưng khác là Vũ Quận Bạch Hoa Công Chúa hay Đức Vũ Quận Quyến Hoa Công Chúa. Bà đã được vua ban là Hộ Quốc trang huy Thượng Đẳng Thần (hàng vị thần cao nhất) nhằm ghi nhận công lao to lớn của bà đối với nhân dân và đất nước. Bà đã có công giúp vua Ngô Quyền quản lý kho quân nhu, quân lương tiếp sức mạnh cho quân đội làm nên chiến thắng Bạch Đằng lừng lẫy sử Việt, kết thúc 1000 năm Bắc thuộc.

Xem thêm: Bà Chúa Ngũ Hành là ai? Giải nghĩa tượng 5 mẹ ngũ hành.

Truyền thuyết kể rằng, vốn trước đây bà là một tiên nữ trên Thiên Đình. Sau chúa giáng hạ thế đã giáng vào nhà họ Vũ ở Cấm Giang, đất Gia Tiên (Hải Phòng ngày nay). Lớn lên, bà trở thành vị nữ tướng tài giỏi dưới quyền Ngô Vương. Vua tin tưởng, giao cho bà quản lý toàn bộ quân lương, quân nhu tại bản doanh Gia Viên nằm tại Làng Cấm, chính là phố Cấm hiện nay. Bà lo mọi việc đều chu toàn, đầy đủ, giúp cho toàn bộ nghĩa quân có đủ sức đánh giặc. Khẩu hiệu của bà là “Thực túc binh cường” tức ăn no thì mới đánh thắng. Do đó, nhờ sự chỉ huy tài ba của đức Ngô Vương, cùng sự chuẩn bị chu đáo về tương thảo cùng lòng quyết tâm cao của các tướng sĩ đã làm nên chiến thắng lịch sử tại sông Bạch Đằng lưu truyền đến muôn đời sau.

Bà Chúa Năm Phương thác vào ngày 16/6 âm lịch khoảng năm 939 – 944. Khi đã hồi tiên về trời, bà được giao quyền cai quản năm phương trời đất, bản cảnh bản xứ ngũ phương nên dân chúng mới tôn xưng bà là Bà Chúa Quận Năm Phương hay Bà Chúa Năm Phương.

Xem thêm: Tổng hợp ngày tiệc Tứ Phủ 12 tháng và các ngày lễ tiết lớn trong năm, con hương nhất tâm cần biết.

Cũng có nhiều câu chuyện kể về sự hiển linh tại trần thế của bà. Một trong số đó là câu chuyện chúa hiển linh ngự khắp năm phương, cứ đúng và canh ba giờ Tí thì chúa hiện hình ra người mĩ nữ gọi xe rong chơi. Rồi khi về đến “Cây Đa 13 gốc” thì trả tiền cho phu xe. Hay cũng có một câu chuyện khác là vào thời Pháp thuộc có một me Tây bị chúa hành cho chí rận, khắp người ngứa ngáy phải đến kêu xin, xám hối chúa mới được khỏi. Để cảm tạ chúa, me Tây đó đã lập đền thờ trang nghiêm và cúng lễ quanh năm. Đó chính là đền Vườn Hoa Chéo tại đường Trần Hưng Đạo, Hải Phòng hiện nay.

Xem thêm: Kinh nghiệm dâng lễ đền Bà Chúa Vực cho khách hành hương.

Dâng lễ Bà Chúa Năm Phương

Hàng năm, vào các ngày đầu năm, đầu tháng, con hương, đệ tử nhất tâm thường mang lễ đến dâng cúng nơi cửa chúa bà, cầu bà chứng cho lòng thành phù hộ cho gia đình mạnh khỏe, an khang, có tài có lộc, có của ăn của để, làm ăn thuận lợi, tốt tươi. Con hương thường dâng một mâm lễ với đầy đủ các thức lễ như một đĩa hoa, một đĩa quả gồm nhiều loại quả, một cơi trầu, quả cau, một cút rượu, xôi thịt, một tập giấy tiền, thẻ hương và một cánh sớ.

Sau khi dâng những thức lễ này trên ban thờ thánh, bạn chờ hết một tuần hương rồi hạ lễ. Riêng cánh sớ và giấy tiền đem đi hóa tại nơi hóa sớ của đền. 

Bên cạnh đó, nếu bạn muốn có một lễ vật có thể dâng cúng lâu dài trên ban thờ thánh thì có thể tham khảo Oản Tài Lộc. Oản Tài Lộc có thể được lâu với thời gian khoảng 6 tháng được trang trí tỉ mỉ, trang trọng rất thích hợp đặt trong không gian cúng lễ.

Với quanh oản dâng Bà Chúa Ngũ Phương thì phải là oản có màu trắng. Bởi khi về ngự đồng, chúa thường mặc áo trắng. Lễ vật dâng chúa được khuyến khích nên là oản đẹp và sang trọng được trang trí với hoa thơm, lá ngọc cành vàng với quạt khai quang giống như Oản Tài Lộc mà Oản Cô Tâm đang cung cấp cho thị trường sau đây.

Tham khảo: Những lưu ý khi dâng Oản Tài Lộc thờ Phật – Tứ Phủ – Gia Tiên – Thần Tài không phải ai cũng biết.

Oản Tài Lộc là mẫu oản đặc biệt được phát triển bởi Oản Cô Tâm. Những mẫu Oản Tài Lộc đều được làm bởi những đôi bàn tay khéo léo của những nghệ nhân làm oản tài năng. Kết hợp trong từng chi tiết trang trí là sự tính toán đúc kết bởi quá trình nghiên cứu kỹ lưỡng đặc điểm tín ngưỡng thờ cúng của người Việt xưa nay sao cho mỗi quanh oản làm ra đều đẹp sang, thích hợp bái yết cửa các ngài, mang ý nghĩa cầu tài, cầu lộc, cầu bình an cho gia đình.

Văn khấn Chúa Bà Năm Phương

Các bạn lạy 9 lạy (cần thiết thể hiện thành tâm thì lạy 20 đến 50 lạy) – nếu có điều kiện thì quỳ khấn, nếu đông quá thì quán tưởng mình lạy rồi khấn:

Con xin kính lễ

Chư Phật, chư Thánh, chư Thiên, chư Thần, chư vị thiêng liêng khắp tất cả

Chư vị bản cảnh thành hoàng, bản xứ thổ địa, chư vị hộ pháp nơi đền (ở các đền thờ chúa đều kêu thêm: Ngài Bản cảnh Hải Phòng, riêng đền cây đa 13 gốc kêu thêm ông Thổ Vượng (thành hoàng của làng, được thờ trước khi chúa về ngự)

Con xin kính lễ Chúa Bà Năm Phương tố linh tố hảo, nhị vị công chúa, và các chư vị hầu cận

Xin phép cho gia tiên nội ngoại tứ thân phụ mẫu được vào Đền lễ Phật lễ Thánh (nhiều nơi không mời gia tiên không vào được, hoặc gia tiên trách, mời để thể hiện tôn kính gia tiên đi kêu cầu, tấu đối cho minh)

Khấn xin Chúa Bà Độ cho mình những việc gì đó:

Nên:

Sám hối lỗi lầm bản thân, sám hối Phật thánh, oan gia trái chủ.

Hứa tu sửa – Làm việc Thiện báo đáp Bề trên và Gia tiên.

Hầu giá Chúa Bà Năm Phương

Điểm đặc biệt khi hầu giá Chúa Bà Năm Phương là bà chỉ được hầu ở một số vùng, chủ yếu là tại Hải Phòng. Bởi đây là quê nhà của chúa khi xưa. Trong các đại lễ lập đàn mở phủ, người ta thường dâng một tòa đàn gọi là Đàn Chúa Bà ( gồm hình Chúa Quận Năm Phương, hai cô hầu cận hoặc có thể là 12 cô mặc trang phục trắng cùng nón hài cườm, một cỗ xe ngựa hay thường gọi là Xe Chúa Bà) và thỉnh mời chúa về chứng đàn. Chúa về ngự thường mặc áo trắng hoặc cũng có thể chỉ choàng chiếc khăn phủ điện, làm lễ hai cuông rồi cầm tiền tung lên ban Công Đồng trong bản đền bản điện để khai quang chứng đền, chứng điện, chứng đàn, chứng phủ. Ở một số nơi khác, hầu chúa còn múa quạt và múa mồi.

Chúa Bà Năm Phương thường về ngự trước Chầu Năm Suối Lân hoặc cũng có một số người hầu chúa sau Tam Vị Chúa Mường.

Đền thờ Chúa Bà Năm Phương

Bà Chúa Năm Phương anh linh lừng lẫy khắp nơi, nhân dân biết ơn lập đền thờ chúa bà tại rất nhiều nơi. Nhưng đền thiêng nổi tiếng nhất thờ chúa bà nhất là 5 đền nằm ở Hải Phòng. Không chỉ thế, chúng còn nằm tại nơi rất gần nhau. Đó là Chùa Cấm, Đình Cấm đền Tiên Nga, Vườn Hoa Chéo, Cây đa 13 gốc. Con hương đi lễ chúa bà nhất tâm có thể đi hết 5 đền này. Nếu không, tùy tâm linh ứng, bản thân thấy đền nào thiêng thì có thể đến sắm lễ đền đó. Tại các đền này, lễ vật dâng lễ và văn khấn gần như tương tự nhau.

Chùa Cấm thờ Chúa Bà Năm Phương

Chùa Cấm là một trong 5 đền nổi tiếng thờ Bà Chúa Năm Phương nằm tại đất Hải Phòng.  Chùa có tên tự là Cấm Giang Bản Cảnh Linh Từ hay Nguyệt Quang Tự. Trong đền có hẳn một cung cấm bề thế uy nghiêm đặt tượng thờ chúa.

Chùa Cầm nằm tại Phố Cấm, ngõ Cô Ba Chìa.

Đền Tiên Nga thờ Chúa Năm Phương

Đền Tiên Nga là công trình văn hóa tâm linh đồ sộ, uy nghiêm tại làng cổ Gia Viên hay Làng Cấm xưa kia. Nơi đây mới được đầu tư và tu sửa nên quang cảnh đền trông khá khang trang. Cổng vào đền được làm thành cổng tam quan uy nghiêm. Tại đền, nhân dân có phối thờ mẫu Liễu Hạnh công chúa và đức thánh Trần Hưng Đạo và một số vị thánh khác thuộc bản xã phúc thần theo tín ngưỡng dân gian. Các vị thánh thần này được thờ đã có công linh ứng và phù trợ nhân dân vượt qua hoạn nạn, khó khăn.

Tháng 2 năm 2007 đền vinh dự được UBND thành phố Hải Phòng ra quyết định xếp hạng là di tích lịch sử văn hóa.

Đền hiện nằm tại địa chỉ số 53 đường Lê Lợi, phường Máy Tơ, quận Ngô Quyền, Hải Phòng.

Đền Tiên Nga nằm ngay gần cạnh Chùa Cấm đã nói ở phần trên. Nếu đi đến Chùa Cấm thì bạn sẽ đi qua ngôi đền này. Bởi nó nằm ở đường Lê Lợi ngay con đường cắt qua Phố Cấm. 

Đền “Cây Đa 13 gốc” thờ Chúa Năm Phương

Đây là ngôi đền nhỏ thờ chúa nổi tiếng với truyền thuyết Chúa cùng 2 cô hầu cận đi xe kéo lúc nửa đêm dạo quanh đất Hải Phòng và dừng nơi cây đa 13 gốc. Giống như tên đền, đền có một cây đa lớn cao chừng 10m với 13 gốc ước tính trên trăm tuổi. Cây có tới 30 cành to nhỏ, nằm ngang trải rộng trên một diện tích đất lớn tới 40m. Nơi đây không chỉ là đền thiêng thờ Chúa Bà mà còn là một cảnh đẹp độc đáo, hiếm có của thiên nhiên thu hút khách du lịch đến chiêm ngưỡng.

Đền nằm tại cống Kiều Sơn, phường Đằng Giang, Hải An, Hải Phòng.

Đền “Vườn Hoa Chéo”

Đây là ngôi đền được xây dựng bởi me Tây, người đã được nhân dân kể lại là bị chúa hành cho chí rận, ngứa ngáy khắp người và phải khấn xin chúa tha cho. Để cảm tạ ơn chúa, me đã xây đền này và thành tâm thờ cúng quanh năm. Rất nhiều người dân tại đây cũng thường xuyên đến thắp hương cúng lễ. Tuy nhiên, do chiến tranh tàn phá mà ngôi đền này gần như bị hư hoại, tàn phá hết chỉ còn lại một dấu tích nhỏ nhưng vẫn được người dân coi là ngôi đền thiêng. Tới tuần tiết lế tháng, người dân vẫn nườm nượp đến đây thắp hương và dâng lễ.

Đình Cấm

Đình Cấm hay còn gọi là Đình Gia Viên. Đình nằm ngay cạnh Chùa Cấm. Đình là nơi thờ Ngô Quyền cùng Đức Đông Đại Vương, Nam Hải Địa Vương và Công chúa Vũ Quận Quyến Hoa hay Bà Chúa Năm Phương. Ngôi đình có kiến trúc đơn giản nhưng được xây dựng từ hơn 100 năm trước. Nên đây là nơi chứa đựng những giá trị tinh thần về văn hóa và tín ngưỡng vô cùng sâu sắc đối với người dân, đặc biệt đối với người dân Hải Phòng. 

Cách di chuyển đến các đền thờ Chúa Bà Năm Phương

Để đi đến lễ đền, bạn chỉ cần nắm trong tay địa chỉ các ngôi đền này như đã nêu ở phần trên và thực hiện lộ trình đến thành phố Hải Phòng. Một điều bạn cũng nên biết là trong 5 đền thiêng thờ bà Chúa Năm Phương đã kể trên thì có tới 3 đền trong số này thuộc cùng một khu vực và nằm cạnh nhau. Đó là Chùa Cấm, Đình Cấm và đền Tiên Nga. Bạn cũng nên cân nhắc để lên kế hoạch đi lễ cho thuận lợi.

Để đến thành phố Hải Phòng bạn có thể đi bằng xe khách hoặc phương tiện di chuyển cá nhân.

Lộ trình di chuyển bằng xe khách

Khi di chuyển bằng xe khách, quý khách đến bến xe Mỹ Đình hoặc Giáp Bát, Gia Lâm, Yên Nghĩa, Nước Ngầm đều có xe khách đi đến thành phố Hải Phòng. Để tiện nhất, quý khách nên đến bến xe Giáp Bát bởi bến xe này có nhiều xe đến Hải Phòng nhất, giá vé khoảng 60000 đồng, đi trong vòng 2 tiếng.  

Đến Hải Phòng, quý khách xuống bến xe Hải Phòng và bắt xe đến các đền bạn dự định.

Lộ trình di chuyển bằng phương tiện cá nhân

Lưu ý khi di chuyển bằng ô tô đến Phố Cấm. Bởi phố nhỏ nên cấm ô tô đi vào, bạn phải gửi xe ở xa và đi bộ vào đền. Bạn nên cân nhắc nếu đi ô tô.

• Di chuyển bằng ô tô – có trạm thu phí – 1h48’ – 125km: từ trung tâm thành phố Hà Nội bạn đi dọc theo QL1A qua cầu Thanh Trì tới vành đai 3 rẽ phải vào QL5B/đường cao tốc Hà Nội – Hải Phòng – tại vòng xuyến chân cầu bạch đằng, đi theo lối ra thứ 3 vào ĐT 356 – rẽ trái tại cty TNHH TM và xe tải quốc tế vào Đường Đà Nẵng – tại đây, bạn chuyển hướng đi xe vào những địa chỉ đền đã định.

• Di chuyển bằng xe máy + ô tô – không có trạm thu phí – 2h47’ – 110km: cầu Chương Dương Hà Nội – Rẽ phải tại Công Ty Tnhh Toung Loong Textile Mfg (Việt Nam) vào Long Biên – Xuân Quan/ĐT378 – Tiếp tục đi thẳng qua Ngã 3 Đê Cổ Linh để vào Long Biên – Xuân Quan/ĐT378 – Rẽ phải tại đường giao nhau thứ 1 vào ĐT379 – tt Như Quỳnh – Đi tiếp ĐT388. Đi theo QL5 đến Bạch Đằng tại Thượng Lý, Hải Phòng –  tại đây, bạn chuyển hướng đi xe vào những địa chỉ đền đã định.

Bản văn Chúa Năm Phương 

Bản 1: 

Năm phương năm miếu rõ ràng

Ngũ phương bản cảnh quyền hành tối linh

Đền thờ cảnh trí hữu tình

Có cây cổ thụ có hoa nghìn cành

Đền Chúa bà am thanh cảnh vắng

Thú hữu tình cảnh vật tốt sao

Đôi bên long hổ chầy vào

Có cây cổ thụ xanh xao rườm rà

Cứ vào đúng canh ba giờ tý

Hiện ra người mỹ nữ cung nương

Quả nón dâu áo thắm hạt cườm

Rong chơi khắp hết năm phương lại về

Gọi xe phu trả cho tiền giấy

Biết chúa bà tay lạy miệng van

Chúa thương những kẻ cơ hàn

Cứu người thoát ách lầm than đọa đầy

Có phen ngự giáng nơi bản cảnh

Sai cô hầu cần mẫn vào ra

Trần gian báng nhạo điêu ngoa

Sai cô tì nữ thu giam hồn về

Đêm nằm mơ những ma cùng quỷ

Chúa làm cho liệt vị chân tay

Phải đi thỉnh thánh mời thầy

Xem ra mới biết về tay chúa bà

Sắm nhang hoa dâng lên cung tiễn

Tấu sớ văn tách bạch từng câu

Dâng văn đàn hát nguyện cầu

Sở nguyện như ý chúng con ơn nhờ

Biết chúa ra thành tâm chúa độ

Còn hay là báng bổ cửa thiêng

Chúa cho trăm trứng ngàn phiền

Trăm sinh ngàn bệnh liên miên tháng ngày

Biết chúa bà từ nay thành kính

Chúa chấm đồng nhận lính các nơi

Nhất tâm tin tưởng phật trời

Dâng văn thỉnh tới cảnh trời năm phương.

Bản 2:

Dâng văn Bản Cảnh Chúa bà

Ngũ Phương Thánh Chúa ngự tòa tiên cung

Thanh tân cốt cách hình dung

Danh thơm Tiên Chúa khắp vùng ai đang

Tiếng đồn trong Bắc ngoài Nam

Ngũ phương thập hướng mọi đàng thiếu đâu

Đông Phương giá ngự điện lầu

Xem trong bốn bể cứu cầu chúng sinh

Tây Phương hiển hách anh linh

Tày, Dao, Mán, Thái hiện hình bách nhân

Nam phương xa giá long vân

Thủ Thiêm, Bến Nghé xa gần đều qua

Bắc Phương chốn đó sơn hà

Tỉnh Tuyên, xứ Lạng, Thác Bà thảnh thơi

Trung phương lễ bái kiều mời

Thỉnh lai Tiên Chúa giáng nơi Hải Phòng

Thung dung phủ tía lầu hồng

Cây Đa chính ngự nhiều tầng thấp cao

Miếu thờ như thể động đào

Mười ba cội gốc vươn cao lá cành

Xem trong tỉnh ấy Hải Thành

Nơi nào dám sánh dám so miếu này

Miếu thờ lịch sự ai tày

Cửa thiêng Tiên Chúa hàng ngày khách qua

Lúc thì giá ngự Tiên Nga

Cấm Giang cổ địa chính đà dấu xưa

Nhang thơm thoảng ngát xa đưa

Nơi vườn hoa chéo khi xưa vẫn còn

Chúa chơi phủ tía lầu son

Đền Nghè linh ứng tiếng đồn nơi nơi

Tam Kì Chúa ngự thảnh thơi

Tiên La thắng cảnh là nơi đi về

Đông Cuông điện ấy đề huề

Ngũ Phương bản cảnh giáng về ngự vui

Chúa Bà giá ngự chính ngôi

Thanh đồng đệ tử các nơi xa gần

Độ cho trọn vẹn mười phần

Phần tươi, phần tốt, phần gần, phần xa

Dâng lên chính cửa Chúa Bà

Nón dâu, áo bạch, quạt ngà hoa tiên

Thành tâm thỉnh trước án tiền

Nguyện xin Tiên Chúa ngự lên điện tòa

Chúa về Chúa mới phán ra:

“Độ cho các ghế mặn mà thanh tao

Độ cho giáng vẻ hồng hào

Tứ thời bát tiết người nào cũng xinh

Trăng thanh vẻ nguyệt in hình

Thỉnh mời Chúa Quận anh linh giáng đàn

Chúa về nhận lễ chứng đàn

Khuông phù đệ tử an khang thọ trường.

=-================================================

===============================

Thần tích Chúa Năm Phương

Theo cố Gs Ts Ngô Đức Thịnh – Giám đốc TT Nghiên cứu và Bảo tồn văn hoá tín ngưỡng Việt Nam, Uỷ viên Hội đồng Di sản Quốc gia, phó chủ tịch Hội đồng Folklore châu Á cho biết:

Vốn xưa bà cũng là tiên nữ trên Thiên Đình giáng thế hạ trần vào nhà họ Vũ ở cửa Cẩm Giang, đất Gia Viên (nay là Hải Phòng). Chúa bà là nữ tướng tài giỏi của thời Ngô Vương Thiên Tử, được đức Ngô Vương tin cậy trao quyền cho quận chúa cai quản toàn bộ kho quân lương, quân nhu tại bản doanh đất Gia Viên của bà (thuộc làng Cẩm, nay là phường Gia Viên, phố Cấm). Khéo léo thông minh, chúa lo mọi thứ chu toàn, hàng vạn binh mã thủy bộ, quân sĩ, thuyền, ngựa, voi …do bàn tay Chúa Bà lo toan đầy đủ. Khẩu hiệu của bà là: “Thực túc binh cường”, ăn no đánh thắng. Với sự chỉ huy tài ba của đức Ngô Vương Thiên Tử, cùng sự chuẩn bị chu đáo về tương thảo, với lòng quyết tâm chiến đấu cao, quan sĩ thời đó đã làm nên chiến thắng Bạch Đằng vang dội mở đầu kỷ nguyên tự chủ sau hơn 1000 năm Bắc thuộc.

Công lao to lớn, Chúa Bà được nhà vua ban sắc phong: “Hộ quốc trang huy – Thượng đẳng tôn thần”. Ngày thác của Chúa là 16/6 âm lịch khoảng năm 939 – 944. Nhân dân khắp nơi lập đền thờ vua Ngô Vương và thờ Chúa Bà ở Quận Ngô Quyền có Chùa Linh Quang, đình Gia Viên, đền Tiên Nga và nhiều nơi hương khói phụng sự Chúa Bà. Trải qua nhiều biến cố song trong tiềm thức của người dân Hải Phòng, Bà Chúa Vũ quận không phải người trần gian mà là một vị tiên nữ trên Thiên Đình, giáng trần để phù hộ cho nước, che chở cho dân. Khi Chúa hồi giá về Thiên Cung lại được Quốc Mẫu phong cho là Chúa Bà Năm Phương, cho cai quản năm phương trời đất, bản cảnh bản xứ ngũ phương. Tương truyền, trước khi đánh giặc trên sông Bạch Đằng, Đức Thánh Trần Hưng Đạo đã vào đền thắp hương và được Bà phù hộ cho đánh tan quân địch.

Chúa hiển linh, ngự khắp nơi khắp cảnh trong năm phương trời đất, chúa dạo chơi khắp chốn, cứ đúng vào lúc canh ba giờ Tí, chúa hiện hình ra người mĩ nữ, gọi xe rong chơi, rồi đi về đến “Cây Đa mười ba gốc” là nơi chưa hiển linh, trả tiền cho phu xe, nhưng khi biết ra thì toàn là tiền âm phủ; người phu xe biết là Tiên thánh liền khấn vái, được Chúa phù hộ cho như ý. Chúa cũng thẳng tay trừng trị kẻ nào còn ngang ngược, chúa hành cho chân tay tê liệt, nằm mơ toàn thấy ma quỷ. Cũng có một câu chuyện truyền lại là: vào thời Pháp thuộc có một me Tây bị chúa hành cho chí rận, khắp người ngứa ngáy không yên, phải đến kêu xin, sám hối của chúa thì được khỏi, tạ ơn chúa, me Tây đó đã lập đền thờ rất trang nghiêm, quanh năm cũng lễ rất tấp nập.

Khánh tiệc Chúa Năm Phương

Vào ngày 16/6 âm lịch hàng năm

Đền thờ Chúa Năm Phương

Tiệc Bà Chúa Năm Phương được tổ chức ở nhiều nơi. Tuy nhiên, tại Hải Phòng – nơi sinh của Bà, khánh tiệc thường đặc sắc hơn cả.

Chùa Cấm

Đền Chúa Bà Năm Phương được lập ở rất nhiều nơi, nhưng nổi tiếng hơn cả là một số ngôi đền ở nguyên quán Hải Phòng, đất chúa ngự: đầu tiên phải kể đến Chùa Cấm thuộc Phố Cẩm, Hải Phòng (tên tự là Cẩm Giang Bản Cảnh Linh Từ hay Nguyệt Quang Tự, trong bản tự có hẳn cung cấm bề thế uy nghiêm thờ chúa).

Đền Tiên Nga

Đền Tiên Nga là công trình văn hóa tâm linh, tín ngưỡng thờ Chúa Ngũ Phương Vũ Quận Quyến Hoa Công Chúa của làng cổ Gia Viên (Gia Viên còn có tên là làng Cẩm), tổng Gia Viên, huyện An Dương, tỉnh Hải Dương. Hiện nay đền ở địa chỉ số 53 Lê Lợi, phường Máy Tơ, quận Ngô Quyền, Hải Phòng.

Cây đa mười ba gốc

“Cây Đa mười ba gốc” là ngôi miếu nhỏ thờ chúa (ở trên đường ra sân bay Cát Bi). Cây đa 13 gốc ước tính đã trên trăm tuổi, bóng cây tỏa mát một vùng rộng lớn. Cây cao chừng 10m nhưng có tới 30 cành to, nhỏ nằm ngang, trải rộng trên một diện tích đường kính tới 40m. Đỡ các cành cây là các rễ phụ trông như các cột chống. Cây có tới 12 rễ phụ lớn cùng với một gốc chính nên mới có tên gọi là cây đa 13 gốc. Cây đa 13 gốc không chỉ là một cảnh đẹp độc đáo, lạ mắt mà còn đáp ứng cả nhu cầu hướng vọng tâm linh của khách thập phương

Tương truyền khi xưa Chúa năm Phương cùng hai cô hầu cận hay đi xe kéo lúc nửa đêm dạo quanh vùng đất Hải Phòng, cây đa 13 gốc là nơi Chúa Bà dừng chân cuối cùng. Người dân thấy sự linh thiêng nên dưới gốc đa lập một ngôi miếu nhỏ thờ Chúa Bà. Quanh năm hương khói. Chân tượng Chúa trong miếu phủ áo trắng và ngày tiệc chúa ngày 16/6.

Một số nơi khác thờ Chúa Ngũ Phương

Ngoài những nơi thờ trên thì Chúa Ngũ Phương còn được thờ ở vị trí Vườn Hoa Chéo, trên đường Trần Hưng Đạo, Hải Phòng (đây là nơi trước đây người me Tây kia lập đền tạ ơn chúa, đền xưa rất lộng lẫy, nhưng bây giờ đã không còn do tàn phá của chiến tranh, chỉ còn lại dấu tích nhỏ nhưng vẫn là nơi linh thiêng, hàng tháng có rất nhiều người dân đến đây lễ chúa), cuối cùng là ngôi miếu nhỏ không tên trên đường Lê Thánh Tông. Các ngôi đền đó đều tổ chức ngày tiệc chúa là ngày 16/6 âm lịch. Tính ra, xưa kia, trên đất Hải Phòng có ít nhất là năm nơi thờ Chúa Bà, vậy nên, khi chúa ngự, văn có hát rằng:

Năm Phương, năm miếu rõ ràng
Ngũ Phương Bản Cảnh tiên nàng dâng hoa.

Hầu giá Chúa Năm Phương

Chùa Bà Năm Phương chỉ được hầu ở một số vùng (đặc biệt là Hải Phòng là nơi sinh quán quê nhà của Chúa Bà năm xưa). Hải Phòng và một số địa phương lân cận, trong các đàn lễ mở phủ thường có dâng một tòa đàn gọi là: Đàn Chúa Bà (gồm có hình Chúa Quận Năm Phương, hai cô hầu cận, có khi là có cả hình 12 cô nàng (tất cả đều màu trắng), nón chúa hài cườm, một cỗ xe ngựa (hoặc xe phu kéo) hay thường gọi là Xe Chúa Bà) và thỉnh mời Chúa Bà Năm Phương về ngự để chứng đàn đó.

Chúa Năm Phương thường ngự về trước Chầu Năm Suối Lân hoặc cũng có một số người hầu chúa sau Tam Vị Chúa Mường. Chúa ngự về thường mặc áo trắng (hoặc có khi chỉ choàng chiếc khăn phủ diện) làm lễ khai cuông rồi cầm tiền tung lên trên ban Công Đồng trong bản đền bản điện để khai quang chứng đền, chứng điện, chứng đàn, chứng phủ (ở một số nơi khác còn hầu chúa về múa quạt hoặc mua mồi).

Bản văn 

Bản văn số 1

Năm phương năm miếu rõ ràng
Ngũ phương bản cảnh quyền hành tối linh
Đền thờ cảnh trí hữu tình
Có cây cổ thụ có hoa nghìn cành

Đền chúa bà am thanh cảnh vắng
Thú hữu tình cảnh vật tốt sao
Đôi bên long hổ chầu vào
Có cây cổ thụ xanh xao rườm rà

Cứ vào đúng canh ba giờ tý
Hiện ra người mĩ nữ cung nương
Quả nón dâu áo thắm hạt cườm
Rong chơi khắp hết năm phương lại về

Gọi xe phu trả cho tiền giấy
Biết chúa bà tay lạy miệng van
chúa thương những kẻ cơ hàn
Cứu người thoát ách lầm than đoạ đầy

Có phen ngự giáng nơi bản cảnh
Sai cô hầu cần mẫn vào ra
Trần gian báng nhạo điêu ngoa
Sai cô tì nữ thu giam hồn về

Đêm nằm mơ những ma cùng quỷ
Chúa làm cho liệt vị chân tay
Phải đi thỉnh thánh mời thầy
Xem ra mới biết về tay chúa bà

Sắm nhang hoa dâng lên cung tiễn
Tấu sớ văn tách bạch từng câu
Dâng văn đàn hát nguyện cầu
Sở nguyện như ý chúng con ơn nhờ

Biết chúa ra thành tâm chúa độ
Còn hay là báng bổ cửa thiêng
Chúa cho trăm trứng ngàn phiền
trăm sinh ngàn bệnh liên miên tháng ngày

Biết chúa bà từ nay thành kính
Chúa chấm đồng nhận lính các nơi
Nhất tâm tin tưởng phật trời
Dâng văn thỉnh tới cảnh trời năm phương

Bản văn số 2

Năm phương năm miếu rõ ràng
Quyền cai bản cảnh tiên nàng dâng hoa
Trung thiên thiết lập một toà
Bạch Hoa công chúa ngự toà năm phương

Đền thờ chúa am thanh cảnh vắng
Thú hữu tình cảnh vật tốt sao
Đôi bên long hổ chầu vào
Có cây cổ thụ vươn cao rườm rà

Hương trời ngào ngạt gió đưa
Dấu thiêng để lại ngàn xưa còn truyền
Có bà Chúa Quận thần tiên
Giáng sinh hạ giới về miền Cấm Giang

Gia Viên là đất là làng
Hải An là quận rõ ràng sử xanh
Giáng sinh họ Vũ đầu ngành
Phong tư nhất mực giáng hình tiên nga

Cứ nửa đêm canh ba giờ Tí
Hiện ra người mĩ nữ cung nương
Nón dâu áo trắng hài cười
Dạo chơi khắp hết năm phương lại về

Gọi phu xe trả cho tiền giấy
Biết chúa bà tay lạy miệng kêu
Đặt mình mơ thấy chiêm bao
Có người thiếu nữ hỏi sao chưa hầu

Chúa thương những kẻ đói nghèo
Biết ra lại được lộc nhiều hơn xưa
Phút biến đi về nơi bản cảnh
Sai tiên nàng đủng đỉnh dâng hoa

Ai mà ngạo mạn điêu ngoa
Chúa sai thị nữ thu ba hồn về
Đêm nằm mơ thấy ma cùng quỷ
Ngày chúa làm liệt vị chân tay

Phải đi thỉnh thánh mời thầy
Xem ra mới biết về tay chúa bà
Sắm nhang hoa dâng kêu trấn trạch
Sớ tấu lên minh bạch từng câu

Cung văn đàn hát luyện cầu
Thỉnh bà lai giáng ngự đầu đồng nhân

Bản văn số 3

Dâng văn Bản Cảnh Chúa bà
Ngũ Phương Thánh Chúa ngự tòa tiên cung
Thanh tân cốt cách hình dung
Danh thơm Tiên Chúa khắp vùng ai đang

Tiếng đồn trong Bắc ngoài Nam
Ngũ phương thập hướng mọi đàng thiếu đâu
Đông Phương giá ngự điện lầu
Xem trong bốn bể cứu cầu chúng sinh

Tây Phương hiển hách anh linh
Tày, Dao, Mán , Thái hiện hình bách nhân
Nam phương xa giá long vân
Thủ Thiêm, Bến Nghé xa gần đều qua

Bắc Phương chốn đó sơn hà
Tỉnh Tuyên, xứ Lạng, Thác Bà thảnh thơi
Trung phương lễ bái kiều mời
Thỉnh lai Tiên Chúa giáng nơi Hải Phòng

Thung dung phủ tía lầu hồng
Cây Đa chính ngự nhiều tầng thấp cao
Miếu thờ như thể động đào
Mười ba cội gốc vươn cao lá cành

Xem trong tỉnh ấy Hải Thành
Nơi nào dám sánh dám so miếu này
Miếu thờ lịch sự ai tày
Cửa thiêng Tiên Chúa hàng ngày khách qua

Lúc thì giá ngự Tiên Nga
Cấm Giang cổ địa chính đà dấu xưa
Nhang thơm thoảng ngát xa đưa
Nơi vườn hoa chéo khi xưa vẫn còn

Chúa chơi phủ tía lầu son
Đền Nghè linh ứng tiếng đồn nơi nơi
Tam Kì Chúa ngự thảnh thơi
Tiên La thắng cảnh là nơi đi về

Đông Cuông điện ấy đề huề
Ngũ Phương bản cảnh giáng về ngự vui
Chúa Bà giá ngự chính ngôi
Thanh đồng đệ tử các nơi xa gần

Độ cho trọn vẹn mười phần
Phần tươi, phần tốt, phần gần, phần xa
Dâng lên chính cửa Chúa Bà
Nón dâu, áo bạch, quạt ngà hoa tiên

Thành tâm thỉnh trước án tiền
Nguyện xin Tiên Chúa ngự lên điện tòa
Chúa về Chúa mới phán ra:
“Độ cho các ghế mặn mà thanh tao

Độ cho giáng vẻ hồng hào
Tứ thời bát tiết người nào cũng xinh”
Trăng thanh vẻ nguyệt in hình
Thỉnh mời Chúa Quận anh linh giáng đàn

Chúa về nhận lễ chứng đàn
Khuông phù đệ tử an khang thọ trường.